Kiến thức điện

Quạt điện (quạt bàn): Sơ đồ, cấu tạo, nguyên lý hoạt động, cách đấu dây quạt điện

Bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu toàn bộ sơ đồ quạt điện, cấu tạo của quạt điện, nguyên lý hoạt động quạt điện, cách đấu dây quạt điện. Chính xác hơn là quạt bàn.

1. Cấu tạo của quạt điện (quạt bàn)


#1. Cấu tạo bên ngoài quạt điện

Cấu tạo bên ngoài quạt điện
Cấu tạo bên ngoài quạt điện
  1. Đế mâm quạt
  2. Bảng điều khiển
  3. Dây điện nguồn
  4. Thân quạt
  5. Lồng quạt
  6. Cánh quạt
  7. Nút điều chỉnh quạt đứng/quay
  8. Hộp động cơ quạt

#2. Cấu tạo phần điện – quạt điện

Cấu tạo phần điện - quạt điện
Cấu tạo phần điện – quạt điện
  • Mô tơ: cuộn dây đồng quấn trên lõi sắt từ ( stator ) gồm nhiều tấm tole silic mỏng ghép lại với nhau để tránh dòng điện Phu – Cô.
  • Rotor: cũng được làm bằng nhiều lá thép mỏng ghép lại và có phần nhôm đúc nối với cốt thép để gắn cánh quạt và phần đuôi để tạo chuyển động cho bộ chuyển hướng.
  • Tụ điện để tạo ra dòng điện lệch pha.
  • Vỏ nhôm để ghép giữa rotor và stator.
  • Bạc thau có ổ giữ dầu bôi trơn để giảm lực ma sát.

2. Nguyên lý hoạt động của quạt điện


Khi có dòng điện chạy trong dây dẫn quấn trên lõi sắt từ ( hay gọi là phe silic ) được làm bằng tole silic mỏng ghép nhiều miếng lại với nhau sẽ tạo ra một lực tác động lên rotor, do vị trí các cuộn dây ( dây chạy và dây đề ) đặt lệch nhau và tác dụng làm lệch pha của tụ điện sẽ tạo ra trong lòng stator các lực hút không cùng phương với nhau. Vì 02 lực hút lệch nhau về thời gian và phương nên sẽ tạo ra trong lòng stator một từ trường quay làm cho rotor quay được.

Để thay đổi tốc độ của quạt người ta quấn trên đó một số vòng dây chung với cuộn chạy, khi dòng điện tăng lên hoặc giảm đi do thay đổi điện trở của cuộn dây sẽ tạo ra một từ trường mạnh hơn hay yếu hơn sẽ làm quạt chạy nhanh hơn hoặc chậm hơn.

3. Sơ đồ quạt điện (quạt bàn)


Sơ đồ quạt điện (quạt bàn)
Sơ đồ quạt điện (quạt bàn)

Trên sơ đồ gồm có 4 cuộn dây, 1 cuộn chạy, 2 cuộn số, 1 cuộn đề được bắt nối tiếp nhau.

  • Khi bấm chuyển số thì có 1 hoặc 2 trong cuộn số sẻ tham gia vào cuộn chạy [hoặc cuộn đề]
  • Khi bấm số 3 quạt chạy mạnh nhất.[chỉ có cuộn chạy đấu vào nguồn.]
  • Khi bấm số 2 quạt chạy trung bình. [cuộn chạy + 1 cuộn số vào nguồn.]
  • Khi bấm số 1 quạt chạy yếu. [cuộn chạy + 2 cuộn số vào nguồn.]
  • Cuộn chạy để tạo lực quay chính,cuộn số dùng giảm dòng tạo lực quay yếu hơn,cuộn đề +tụ đề dùng để khởi động tạo lực đẩy khi mới mở nguồn điện.
Sơ đồ mạch điện quạt điện
Sơ đồ mạch điện quạt điện

Giải thích ký hiệu sơ đồ quạt bàn:

  • Nguồn điện: 220V – 50Hz xoay chiều
  • K0: Công tắc mặc định (số 0 – quạt không quay)
  • K1: Công tắc nấc 1 (số 1 – quạt quay mức nhỏ nhất)
  • K2: Công tắc nấc 2 (số 2 – quạt quay mức trung bình)
  • K3: Công tắc nấc 3 (số 3 – quạt quay mức mạnh nhất)
  • L0: Cuộn dây đề
  • L1, L2: Các cuộn dây số
  • L3: Cuộn dây chạy
  • C: Tụ điện thường trực

Ban đầu quạt bàn để số 0, khi chuyển công tắc sang các khóa 1, khóa 2, khóa 3 thì lần lượt cuộn dây tăng số vòng và tạo ra vòng quay với công suất mạnh hơn. Tụ điện là 1 phần quan trọng không thể thiếu trong sơ đồ điện xoay chiều này.

4. Cách đấu dây quạt với tụ điện


Khi mua một stator mới sẽ đi kèm chỉ dẫn của nhà sản xuất. Không có gì phải bàn trong trường hợp này. Giá stator hiện nay giao động trong khoảng 50.000-80.000đ, dành cho quạt B400.

Stator khi mua mới sẽ đi kèm với chỉ dẫn từ nhà sản xuất
Stator khi mua mới sẽ đi kèm với chỉ dẫn từ nhà sản xuất

Nhưng nếu cóp nhặt những linh kiện cũ còn dùng được để ráp vào thành một chiếc quạt. Lúc này sẽ bị mất dấu những dây điện. Đâu là dây D1, D2, D3, D4, D5 trong 5 dây màu xanh lá cây, vàng, hồng, xám, trắng kể trên? Xem hình minh họa.

Khi mất dấu những dây trong động cơ quạt
Khi mất dấu những dây trong động cơ quạt

Dụng cụ cần có: Đồng hồ vạn năng, mỏ hàn, dây thiếc hàn.

Từ sơ đồ mạch điện ta thấy điện trở giữa D1 và D5 sẽ lớn nhất vì phải đi qua cả 4 cuộn dây L1, L2, L3, L4. Tiến hành đo điện  trở của từng cặp dây trong tất cả 5 dây. Có tất cả 10 cặp dây cho 10 lần đo, các bạn lấy giấy bút ghi lại điện trở của từng lần đo để không bị quên.

Hai đầu dây nào có điện trở cao nhất thì đó chính là D1 và D5 (dây màu xanh lá và hồng). Đánh dấu 2 dây này lại.

Đánh dấu 2 sợi dây có điện trở cao nhất (dây D1, D5)
Đánh dấu 2 sợi dây có điện trở cao nhất (dây D1, D5)
Nối 2 đầu dây đó với 2 đầu tụ
Nối 2 đầu dây đó với 2 đầu tụ

Phân biệt D1 với D5

Đo giữa 2 đầu con tụ, tức là 2 đầu dây D1 và D5 với 3 đầu dây còn lại. Kết quả ra cặp có điện trở lớn nhất thì đầu đó chính là D5 (dây màu xanh lá). Đầu dây D5 nối với tụ điện và nguồn 220V. Đầu dây vừa đo với D5 có điện trở lớn nhất là D2 (dây màu xám).

đánh dấu dây D2 màu xám bằng bút xóa
đánh dấu dây D2 màu xám bằng bút xóa

Lúc này chỉ còn 2 dây chưa phân biệt được là vàng và trắng.

Tiếp tục đo giữa dây D5 và 2 đầu dây còn lại. Kết nào có điện trở lớn hơn là dây D3, như trong hình là dây màu trắng. Chắc chắn dây vàng còn lại là dây D4 (số mạnh nhất).

Lưu ý: Nếu nối xong dây mà quạt quay ngược thì đổi lại vị trí dây D1 với D5, hay nói cách khác là đổi chiều của Rotor.

Tags
MỞ

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button
Close