Văn Học

Sơ đồ tư duy Bài ca ngắn đi trên bãi cát (Sa hành đoản ca)

Bài ca ngắn đi trên bãi cát là bài thơ hay, giàu giá trị tư tưởng của nhà thơ Cao Bá Quát. Để ôn tập, làm tốt các đề văn phân tích bài thơ Bài ca ngắn đi trên bãi cát trong chương trình Ngữ văn 11, các em cần tham khảo sơ đồ tư duy bài ca ngắn đi trên cát (Sa hành đoản ca) chi tiết. Ôn tập, ghi nhớ nội dung bài thơ theo sơ đồ tư duy sẽ rất hữu ích cho việc hệ thống hóa kiến thức, giá trị tư tưởng, nghệ thuật, tư tưởng tác phẩm của các em học sinh.

Vẽ Sơ đồ tư duy Bài ca ngắn đi trên bãi cát (Sa hành đoản ca) của Cao Bá Quát

Chi tiết sơ đồ Bài ca ngắn đi trên bãi cát, sơ đồ tư duy Sa hành đoản ca
Chi tiết sơ đồ Bài ca ngắn đi trên bãi cát, sơ đồ tư duy Sa hành đoản ca

PHÂN TÍCH BÀI CA NGẮN ĐI TRÊN BÃI CÁT


1. PHÂN TÍCH ĐỀ

– Yêu cầu đề bài: phân tích nội dung, nghệ thuật của bài thơ Bài ca ngắn đi trên bãi cát

– Phạm vi tư liệu, dẫn chứng : từ ngữ, chi tiết, hình ảnh,… tiêu biểu trong phạm vi bài thơ Bài ca ngắn đi trên bãi cát của Cao Bá Quát.

– Phương pháp lập luận chính : phân tích.

2. XÁC LẬP LUẬN ĐIỂM, LUẬN CỨ

– Luận điểm 1: Hình ảnh người đi đường trên bãi cát – cuộc đời

+ Không gian, thời gian

+ Tư thế của con người

+ Nỗi niềm của nhân vật trữ tình

– Luận điểm 2: Thực tế cuộc đời đầy cay đắng, vô vị

+ Nỗi niềm ưu thời của nhân vật trữ tình

+ Quy luật xưa nay về phường danh lợi

– Luận điểm 3: Sự bế tắc và nỗi tuyệt vọng của người đi đường.

+ Thiên nhiên đẹp hùng vĩ nhưng đầy khó khăn hiểm trở

+ Tiếng kêu bi phẫn, bế tắc, tuyệt vọng

3. SƠ ĐỒ TƯ DUY

Sơ đồ tư duy phân tích Bài ca ngắn đi trên bãi cát
Sơ đồ tư duy phân tích Bài ca ngắn đi trên bãi cát

4. CHI TIẾT DÀN Ý PHÂN TÍCH BÀI CA NGẮN ĐI TRÊN BÃI CÁT

a) Mở bài

– Những nét chính về tác giả Cao Bá Quát: Một tác giả trung đại có cuộc đời bất hạnh nhưng hào hùng. Ông mang đến thơ văn sự độc đáo mới mẻ theo hướng bám sát hiện thực.

– Giới thiệu Bài ca ngắn đi trên bãi cát: được sáng tác trên đường tác giả đi thi Hội. Bài thơ thể thiện tâm tư của một sĩ tử trên đường danh lợi.

b) Thân bài

Luận điểm 1: Hình ảnh người đi đường trên bãi cát – cuộc đời (4 câu đầu)

– Tiếng khóc cho cuộc đời dâu bể:

+ “Bãi cát dài lại bãi cát dài”: Điệp từ gợi lên hình ảnh những bãi cát nối tiếp nhau đến vô tận. ⇒ Hình ảnh bãi cát dài mênh mông, nối tiếp nhau tượng trưng cho môi trường xã hội, con đường đời đầy chông gai, gian khổ, nhọc nhằn

+ “Đi một bước lùi một bước”: sự vất vả, khó nhọc của người đi đường, đây vừa là cảnh thực vừa là tượng trưng cho con đường công danh gập ghềnh của tác giả

+ “Mặt trời đã lặn chưa dừng được”: Mặt trời lặn mà vẫn còn đi, nước mắt rơi lã chã, tâm trạng đau khổ.

+ “Lữ khách trên đường nước mắt rơi”: Cảnh tượng một người đi trong không gian mù mịt, mênh mông, khó xác định được phương hướng.

⇒ Hình ảnh bãi cát dài mênh mông, nối tiếp nhau, hình ảnh con đường như bất tận, mờ mịt, tình cảnh của người đi đường khó khăn, bất lợi

⇒ Nhà thơ nhìn thấy con đường danh lợi đáng buồn, đầy chông gai

* Luận điểm 2: Thực tế cuộc đời đầy cay đắng, vô vị (8 câu tiếp)

– “Không học …lội suối, giận khôn vơi!”: sử dụng điển tích, tác giả giận mình vì không có khả năng như Hạ Hầu Ấn có thể nhắm mắt mà vẫn bước đều khi leo suối, lội nước ⇒ oán giận con đường công danh

– “Xưa nay… đường đời”: sự cám dỗ của cái bả công danh đối với người đời, danh lợi khiến con người “tất tả”

⇒ Sự chán ghét, khinh bỉ của Cao Bá Quát đối với danh lợi, ông không muốn sa vào con đường ấy, nhưng vẫn chưa tìm ra hướng đi khác cho mình

– “Đầu gió… tỉnh bao người”: chuyện mưu cầu danh lợi cũng hấp dẫn như thưởng thức rượu ngon, làm say người, ít ai có thể tránh được sự cám dỗ. ⇒ ông nhận ra sự cám dỗ của danh lợi đối với con người

– “Bãi cát dài… nhiều, đâu ít?”: Nhận ra sự cám dỗ công danh, nhà thơ như trách móc, giận dữ nhưng cũng chính là đang tự hỏi bản thân. Ông nhận ra tính chất vô nghĩa của lối khoa cử đương thời nhưng cũng vẫn đang bước trên con đường ấy.

⇒ Tâm trạng băn khoăn, day dứt, bế tắc, bước trên con đường công danh thì mù mịt mà “đường ghê sợ” thì nhiều không ít

– “Khúc đường cùng”: nghĩa biểu tượng, đây là bài ca về con đường cùng của chính tác giả, về sự bế tắc, tuyệt vọng của mình trước cuộc đời.

* Luận điểm 3: Sự bế tắc và nỗi tuyệt vọng của người đi đường

“Phía Bắc núi Bắc núi muôn trùng

Phía Nam núi Nam sóng dào dạt”

+ Tả thực: khung cảnh gợi cảm giác ngột ngạt, bó buộc

=> Thiên nhiên phía Bắc, phía Nam đều đẹp hùng vĩ nhưng cũng đầy khó khăn hiểm trở, đi mà chỉ thấy phía trước là núi là biển mênh mông mịt mờ

+ Biểu tượng cho ý niệm: cuộc đời bế tắc, ngột ngạt

=> Nghĩa ẩn dụ, tượng trưng: con đường đời đầy chông gai mà kẻ sĩ như Cao Bá Quát phải dấn thân để mưu cầu công danh.

– “Anh còn đứng làm chi trên bãi cát”: tiếng kêu bi phẫn, bế tắc, tuyệt vọng

=> Tư thế dừng lại nhìn bốn phía mà hỏi vọng lên trời cao, lại hỏi chính lòng mình thể hiện khối mâu thuẫn lớn đang đè nặng trong tâm trí nhà thơ.

* Đặc sắc nghệ thuật

– Sử dụng thơ cổ thể

– Hình ảnh có tính biểu tượng

– Thủ pháp đối lập, sáng tạo trong dùng điển tích

– Cách xưng hô linh hoạt, câu hỏi cảm thán mang âm hưởng bi tráng

c) Kết bài

– Khẳng định lại những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật

– Cảm nhận của em về bài thơ:

Ví dụ: Bài ca ngắn đi trên bãi cát là khúc bi ca mang đậm tính nhân văn của một con người cô đơn, tuyệt vọng trên đường đời thể hiện qua hình ảnh bãi cát dài, con đường cùng và hình ảnh người đi cùng.

Nếu dàn ý phân tích Bài ca ngắn đi trên bãi cát đã tổng hợp lại những luận điểm cơ bản hình thành khung sườn nội dung cho bài văn của các em thì bài văn mẫu dưới đây sẽ giúp các em hiểu được cách thức triển khai và liên kết các ý, luận điểm ấy với nhau một cách chặt chẽ nhất.

Anhdungseo chúc các em làm tốt bài!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button