Top List

Top 10 Bài văn phân tích văn bạn dạng “Bàn luận về phép học” của Nguyễn Thiếp (ADS)

Nguyễn Thiếp (1723-1804) tự là Khải Xuyên, hiệu là Lạp Phong Cư Sĩ, người đương thời kính trọng gọi là La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp. Khi Quang Trung xây dựng non sông đã viết thư mời ông giúp dân giúp nước về mặt văn hóa truyền thống giáo dục, vì vậy tháng 8 năm 1971, Nguyễn Thiếp đã đang lên vua bạn dạng tấu “Luận bàn về phép học”. Bài tấu giúp ta hiểu được mục đích của việc học là để làm người có đạo đức, có tri thức, thêm phần xây dựng non sông chứ không phải học để cầu danh lợi. Học tốt phải có phương pháp học đặc trưng học phải đi đôi với hành. Mời chúng ta đọc tìm hiểu thêm một trong những nội dung bài viết phân tích văn bạn dạng trên đã được dũng mãnh SEO tổng hợp trong nội dung bài viết tại đây.

bạn dạng thân mỗi người nhất là học viên cần chú trọng việc học tập, tu dưỡng để lấy đất nức ngày càng giàu đẹp bằng con đường học tập chân chính.
Là top 3 tiêu chuẩn mà dũng mãnh SEO.vn luôn luôn luôn luôn hướng tới để đem lại những thông tin hữu ích nhất cho xã hội

Bài văn phân tích văn bạn dạng “Bàn luận về phép học” của Nguyễn Thiếp số 1

“Bàn luận về phép học” là đoạn văn trích từ bài tấu của Nguyễn Thiếp gửi vua Quang Trung vào tháng 8-1791. Lúc bấy giờ Nguyễn Thiếp đang làm Viện trưởng ,viện Sùng Chính, phụ trách việc biên soạn sách và xây dựng Trung đô Phượng Hoàng (tỉnh nghệ an), một công việc vô cùng to lớn và hết sức nặng nề.

Bài tấu này thể hiện cái tâm của Nguyễn Thiếp so với việc chấn hưng nền quốc học, nền giáo dục nước nhà, nhằm mục đích mở mang dân trí, giảng dạy nhân tài cho non sông.những vấn đề như mục đích việc học, nội dung học tập và phương pháp học tập đã được Nguyễn Thiếp trình diễn một cách ngắn gọn và tường tận.

Mở đầu, ông nhắc lại câu cổ ngữ: ”Ngọc không mài, không thành đồ vật; người không học, không biết rõ đạo”. Vậy mục đích học là biết “lẽ đối xử từng ngày giữa mọi người”. Nói cách khác, học để mở mang trí tuệ và bồi bổ đạo đức. Đạo mà Nguyền Thiếp nói tới việc là đạo làm người. Ông than phiền “nền chính học đã trở nên thất truyền”. Có biết bao tệ lậu đáng chê trách như “đua nhau lối học hình thức hòng cầu danh lợi”, coi thường đạo lí “không cồn biết đến tam cương, ngũ thường”. Nhà dột từ nóc: “Chúa trọng nịnh thần”. Ví dụ, cuối thời Lê – Trịnh, tệ nạn buôn quan bán tước hoành hành, sử sách cho thấy: năm 1750, đời vua Lê Hiển Tông, vì Nhà nước thiếu tiền, đã đưa ra lệ thu tiền thông kinh: hễ ai nộp ba quan thì được đi thi hương, không phải khảo hạch. Thành ra những người làm ruộng, đi buôn, ai cũng nộp quyển vào thi, rồi người thì dùng sách, kẻ thì thuê người làm bài; kẻ thuê học mười người không được một (theo Dương Quáng Hàm). Sống trong thời kì đen tối, loạn lạc ấy, Nguyễn Thiếp vô cùng đau buồn, thở than: “Nước mất nhà tan đều do những điều tệ hại ấy”. Nguyễn Thiếp đã có một cách nói trầm tĩnh, ôn hòa mà thâm thúy.

Phần thứ hai, tiên sinh nói tới việc nội dung và phương pháp học tập. Học ở đâu? – Trường học của phủ, huyện, những trường tư, con cháu những nhà văn võ, thuộc lại “đều tùy đâu tiện đấy mà đi học”. Học cái gì? Tác giả bài tấu cho hay: “Nhất định theo Chu Tử’ (1130-1200) – một học giả đời Nam Tống. Nội dung học tập: “Lúc đầu học tiểu học để bồi lấy gốc. Tuần tự tiến lên học đến Tứ thư, Ngũ kinh, Chư sử”. Điều đó cho thấy, nội dung học tập mà Nguyễn Thiếp nêu lên không tồn tại gì mới, ông chưa vượt qua được những hạn chế của lịch sử dân tộc và của thời đại. Sách Tàu đã mấy nghìn năm vẫn được tôn thờ! Vẫn coi trọng thơ văn, chưa hướng tới khoa học.

Về phương pháp học, ý kiến của Nguyễn Thiếp rất xác đáng và tiến bộ. Coi trọng vấn đề thiết yếu cơ bạn dạng: “Học rộng rồi tóm lược cho gọn”. Học phải đi đôi với hành “theo chiếu học mà làm”. Niềm mong ước của ông rất đẹp và chân thành: “Họa may kẻ nhân tài mới lập được công, Nhà nước nhờ thế mà vững yên. Đó mới thực là cái đạo ngày này có quan hệ tới lòng người. Xin chớ bỏ qua”.

Tiên sinh đã xác minh vai trò của đạo học, ý nghĩa to lớn của đạo học: “Đạo học thành thì người tốt nhiều; người tốt nhiều thì triều đình ngay ngắn mà thiên hạ thịnh trị”. Đúng là việc học thêm phần giảng dạy nhân tài, mở mang dân trí, thêm phần xây dựng non sông thịnh trị. Chiến lược “trồng người” được tiên sinh nói lên thật sáng tỏ. Phần cuối, Nguyễn Thiếp giãi bày lòng mình. Bài tấu nói về phép học là những lời “thành thật”, chứ không phải “lời nói vu vơ”, ông nhã nhặn và cung kính “cúi mong Hoàng thượng soi xét”.

Nguyễn Thiếp đức trọng tài cao, được người đương thời kính ái gọi là La Sơn phu tử. Tài năng của ông còn chưa kịp thi thố, thì vua Quang Trung băng hà. Ông đã từ chức và lui về núi cũ rừng xưa ở ẩn. Ông đã qua đời năm 81 tuổi, thanh bạch và thanh cao. Bài tấu “Bàn luận về phép học” với nhũng ý kiến của tiên sinh về mục đích học tập, phương pháp học tập rất đúng đắn tiến bộ, về nội dung học tập, ý kiến của tiên sinh chưa vượt qua được hạn chế của lịch sử dân tộc và thời đại. Có điều nhiệt tâm của La Sơn phu tử so với nước, với dân, so với sự nghiệp trồng người đã để lại nhiều ngưỡng mộ cho hậu thế.

Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

Bài văn phân tích văn bạn dạng “Bàn luận về phép học” của Nguyễn Thiếp số 2

Trong lịch sử dân tộc VN, giới học thuật có đủ căn cứ để xếp bốn nhân vật vào hàng Phu tử, đó là Chu Văn An (1292-1370), Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491-1585), Võ Trường Toản (1720-1792) và Nguyễn Thiếp (1723-1804). Trong bốn bậc phu tử đó, La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp, sống thời Quang Trung – Nguyễn Huệ bách chiến bách thắng. La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp sinh ngày 24-9-1723, mất ngày 6-2-1804, quê làng Nguyệt Ao, huyện La Sơn (nay là huyện Đức Thọ, tỉnh TP. Hà Tĩnh). Ông đỗ Hương giải (1743) ra làm quan huấn đạo, tri phủ ít lâu thì cáo về, ở ẩn trên núi Thiên Nhẫn, đọc sách, phân tích lý học. Ông nổi tiếng là người đạo hạnh thanh cao, có trình độ uyên bác. toàn quốc hâm mộ tôn ông là bậc thầy. Ông cũng là con người cao sĩ, sống ẩn dật. Chúa Trịnh nhiều lần mời ông ra làm quan, nhưng ông từ chối. Chỉ đến khi vua Quang Trung kiên nhẫn cầu hiền đến ba bốn lần, ông mới nhận lời giúp. Chúa Trịnh nhiều lần mời ông ra làm quan, nhưng ông từ chối. Chỉ đến khi vua Quang Trung kiên nhẫn cầu hiền đến ba bốn lần, ông mới nhận lời giúp.

Bàn luận về phép học là đoạn văn trích từ bài tấu của Nguyễn Thiếgửi vua Quang Trung vào tháng 8 – 1791. Vua Quang Trung từng mời Nguyễn Thiếp ra hợp tác với triệu Tây Sơn nhưng vì nhiều Nguyên Nhân nên ông chưa nhận lời. Ngày 10/7/1791, vua lại viết chiếu thư mời Nguyễn Thiếp vào Phú Xuân hội kiến vì có nhiều điều bài nghị. Lần này ông lòng vào Phú Xuân và dựa bàn quốc sự. Nhân lúc này, ông làm bài tấu bàn về 3 việc mà bậc quân vương nên biết. Một là về quân đức: Mong bậc đế vương một lòng tu đức, lấy sự học vấn mà tăng thêm tài sản, bởi sự học mà có đức, hai là bài về dan tộc (lòng dân). xác minh “Dân là gốc nước, gốc vững nước mới yếu”, Ba là bàn về học pháp (phép học). Văn bạn dạng Bàn luận về phép học đó là nội dung thứ ba của bài tấu.

Đoạn trích Bàn luận về phép học có bố cục ba phần ngặt nghèo: Bàn về mục đích của việc học, bàn về kiểu cách học, tác dụng của phép học. Phần mở đầu, Nguyễn Thiếp nêu mục đích chân chính của việc học. Tác giả sử dụng câu châm ngôn vừa dễ hiểu vừa tăng thêm sức mạnh thuyết phục: ‘Ngọc không mài, không thành đồ vật; người không học, không biết rõ đạo”. Nhưng đạo ấy là gì? Ấy là cái đích của sự học vậy. Theo tác giả thì “Đạo là lẽ đối xử hằng ngày giữa mọi người”. Đạo dạy người ta về những mối quan hệ: hẹp thì với bạn dạng thân, trong mái ấm gia đình, rộng ra là ngoài xã hội. Mối quan hệ ấy trong khuôn khổ của xã hội phong kiến không nằm ngoài khái niệm “tam cương”, “ngũ thường” quen thuộc. Tóm lại, học trước hết là học đạo làm người, học để “lập đức” cho mình, để “lập công” nghĩa là phải góp sức tài năng cho xã hội. Đó là nền tảng của “chính học”, là cơ sở của một vương quốc nước mạnh dân giàu, xã hội thái bình, thịnh trị. Cách nhìn của tác giả đoạn văn có tầm chiến lược lâu bền hơn vì nó đụng đến sự an nguy của xã tắc (tức non sông).

sau thời điểm xác định mục đích của việc học, tác giả soi vào thực tiễn đương thời để phê phán những biểu thị sai lệch, sai trái trong việc học. Đó là “lối học hình thức hòng cầu danh lợi, không hề biết đến tam cương, ngũ thường”. Vậy thế nào là lối học hình thức hòng cầu danh lợi? Đó là lối học theo kiểu tầm chương trích cú, thuộc lòng từng câu từng chữ mà thiếu hiểu biết kĩ về nội dung, học theo kiểu hữu danh vô thực. Học chỉ để đi thi, để ra làm quan, được trọng vọng, nhàn nhã và thu nhiều bổng lộc… Tác hại của lối học sai lệch, sai trái đó là làm cho “chúa trọng nịnh thần”, người trên, kẻ dưới đếu thích sự chạy chọt, luồn cúi, không tồn tại thực tiễn, dẫn đến cảnh “nước mất, nhà tan”.

ngày này, chúng ta gọi lối học đó là học vẹt, học để đối phó, thực tiễn chẳng tiếp thu được bao nhiêu kỹ năng và kiến thức. Thuộc bài là yếu tố rất cần trong học tập nhưng điều cốt yếu là phải hiểu nội dung, thực tiễn của vấn đề, từ đó có cách suy nghĩ, cách cảm nhận, sáng tạo riêng. sau thời điểm phê phán những biểu thị tiêu cực trong nhận thức về việc học, Nguyễn Thiếp đã nêu ra quan điểm và phương pháp học tập đúng đắn.

Việc học phải được thịnh hành rộng khắp: mở thêm trường, mở rộng thành phần người học, tạo ĐK thuận tiện cho những người đi học: “Cúi xin từ nay ban chiếu thư cho thầy trò trường học của phủ, huyện, những trường tư, con cháu những nhà văn võ, thuộc lại ở những trấn cựu triều, đều tùy đâu tiện đấy mà đi học”. Nguyễn Thiếp quả là một bậc hiền tài có tầm nhìn xa trông rộng. Quan điểm hết sức tiến bộ của ông tuy nêu ra cách đây đã hai thế kỉ nhưng nó rất thân thiết với chủ trương xã hội hóa giáo dục của Đảng và Nhà VN hiện nay. Chúng ta đang vận dụng ý tưởng sáng suốt của ông vào thực tiễn giáo dục.

Theo Nguyễn Thiếp, việc học phải được chính thức từ những kỹ năng và kiến thức có tính chất nền tảng. Và ông đưa ra những phương pháp học ví dụ.

Phương pháp thứ nhất, học tuần tự tiến lên, từ thấp đến cao: “Phép dạy, nhất định theo Chu Tử. Lúc đầu học tiểu học để bồi lấy gốc. Tuần tự tiến lên học đến tứ thư, ngũ kinh, chư sử”. Phương pháp thứ hai, đó là học rộng, nghĩ sâu biết tóm lược những điều cơ bạn dạng, cốt yếu nhất. Với phương pháp này, Nguyễn Thiếp hướng dẫn người học một cách học đúng đắn, dễ nhớ kỹ năng và kiến thức. Chúng ta thường mắc bệnh học nhiều, học tràn ngập, nhưng sau cuối lại không ghi nhớ được gì cả vì không biết nghĩ cho sâu, tóm cho gọn. Có như vậy này thì người học mới rất có thể ghi nhớ được kỹ năng và kiến thức của tớ lâu và khoa học.

Phương pháp thứ ba học phải ghi nhận kết thích hợp với hành. Nói theo quan điểm của Phu Tử đó là “theo điều học mà làm”. Học không chỉ là để biết mà còn để làm. Học đi đôi với hành là phương pháp để hiểu và ứng dụng điều học có hiệu suất cao, điều đó khác với việc học chay, học vẹt, học lý thuyết suông, học một cách máy móc, sáo rỗng, rất có thể đọc nghìn cuốn sách “chữ chứa đầy bụng” nhưng khi bước vào đời thì ngu ngơ, rỗng tuếch, trở thành “thầy dở, thợ dốt”. Vì không “học đi đôi với hành”, vì không biết “theo điều học mà làm” nên nhiều người “đua học hình thức cầu danh lợi” như La Sơn Phu Tử chê trách. Cho nên học tập phải thu nhận được kết quả thiết thực và hữu ích. Sau này, Bác Hồ trong “Thư trung thu” – 1952, cũng xác minh:

“Mong những cháu cổ gắng

Thi đua học và hành

Tuổi nhỏ thao tác làm việc nhỏ

Tuỳ theo sức của tớ

Để tham gia kháng chiến

Để gìn giữ hoà bình”…

Ở phần cuối văn bạn dạng tiên sinh đã xác minh vai trò của đạo học, ý nghĩa to lớn của đạo học: “Đạo học thành thì người tốt nhiều; người tốt nhiều thì triều đình ngay ngắn mà thiên hạ thịnh trị”. Đúng là việc học thêm phần giảng dạy nhân tài, mở mang dân trí, thêm phần xây dựng non sông thịnh trị. Chiến lược “trồng người” được tiên sinh nói lên thật sáng tỏ.

Tóm lại, bằng lời tấu rất thẳng thắn và chân thành, La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp đã nêu lên mục đích chân chính của việc học và tình trạng tiêu cực của việc học đang hiện hành cùng những phương pháp học tập đúng đắn.

Những bài học mà Nguyễn Thiếp mang lại không chỉ là có giá trị so với non sông trong xã hội phong kiến mà còn bổ íc so với toàn bộ chúng ta trong mọi thời đại.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)

Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

Bài văn phân tích văn bạn dạng “Bàn luận về phép học” của Nguyễn Thiếp số 3

Nguyễn Thiếp (1723 – 1804) tên chữ là Khải Xuyên, hiệu là Lạp Phong Cư Sĩ, được người đương thời gọi một cách kính trọng là La Sơn Phu Tử, quê ở làng Mật Thôn, xã Nguyệt Ao, huyện La Sơn, tỉnh TP. Hà Tĩnh, ông là người “thiên tư sáng suốt, học rộng hiểu sâu”, từng đỗ đạt và ra làm quan dưới triều Lê, nhưng sau đó vì bất bình nên cáo quan về nhà dạy học.

sau thời điểm lên ngôi vua, Nguyễn Huệ mấy lần viết thư, tha thiết mời Nguyễn Thiếp ra hợp tác với triều Tây Sơn nhưng vì nhiều lí do, ông chưa nhận lời. Ngày 10 tháng 7 niên hiệu Quang Trung năm thứ tư (1791), nhà vua lại viết chiếu thư mời Nguyễn Thiếp vào Phú Xuân hội kiến vì quốc sự có nhiều điều cần bàn nghị. Lần này, La Sơn Phu Tử bằng lòng, ông làm bài tấu nêu ý kiến của tớ về ba việc lớn mà bậc quân vương nên làm. Một là bàn về Quân đức (đạo đức của vua): Mong bậc đế vương một lòng tu đức lấy sự học vấn mà tăng thêm tài, bởi sự học mà có đức. Hai là bàn về Dân tâm (lòng dân) : Dân là gốc, gốc vững, nước mới yên. Ba là bàn về Học pháp (phép học). Đoạn trích này là phần thứ ba của bài tấu, nội dung bàn luận về phương pháp học tập. Qua bài tấu dâng lên vua Quang Trung, Nguyễn Thiếp bày tỏ sự quan tâm và chủ ý của tớ về việc chấn chỉnh sự nghiệp giáo dục của vương quốc.

Trước hết, chúng ta nên hiểu sơ qua về thể loại tấu. Tấu là một loại văn bạn dạng của quan lại hoặc của thần dân trình lên vua chúa để trình diễn một ý kiến, ý kiến đề nghị nào đó có liên quan đến chính sách cai trị hoặc những vấn đề quan trọng của triều đình, vương quốc. Cùng dạng với loại văn bạn dạng này còn tồn tại nghị, biểu, khải, sớ… Tấu rất có thể được viết bằng chữ Hán hoặc chữ Nôm, theo như hình thức văn xuôi hay văn biền ngẫu. Ở bài tấu này, Nguyễn Thiếp trình diễn quan điểm về phép học qua hai luận cứ: Bàn về mục đích của việc học và tác dụng của phép học.

Trong phần mở đầu, La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp nêu mục đích quan trọng của việc học bằng phương pháp so sánh việc dạy người cũng tương tự việc mài đá thành ngọc: Ngọc không mài, không thành đồ vật; người không học, không biết rõ đạo. Ông xác minh chỉ có học tập thì con người mới trở nên hoàn thiện, tốt đẹp. Học tập là một quy luật tất yếu trong cuộc sống thường ngày. Kẻ đi học là học luân thường đạo lí để làm người. Vậy đạo là gì? Tác giả lý giải: Đạo là lẽ đối xử hằng ngày giữa mọi người. Kẻ đi học là học điều này. Đạo học ngày trước lấy mục đích rèn luyện đạo đức nhân cách là chính. Đó là đạo tam cương (tức là học để hiểu và giữ đúng quan hệ vua tôi, phụ thân con, vợ ông chồng); đạo ngũ thường (tức là học để hiểu và để sống theo năm đức tính của con người: nhân, nghĩa, lễ, trí, tín). Nói ví dụ ra thì lẽ đối xử đó là mối quan hệ tiếp xúc giữa người với người, giữa cá thể với xã hội.

Chính vì thế, Nguyễn Thiếp nhấn mạnh rằng toàn bộ những điều quan trọng trong cuộc sống thường ngày đều phải học. Con người không được giáo dục cũng tương tự ngọc không mài không sáng: Ngọc bất trắc, bất thành khí. Tác giả đã dùng câu châm ngôn dễ hiểu để tăng thêm sức mạnh thuyết phục của lí lẽ. Khái niệm đạo vốn trừu tượng, khó hiểu được tác gỉả lý giải thật ngắn gọn, rõ ràng. Như vậy, mục đích tối thượng của việc học là để làm người.

Quan điểm ấy tôn vinh mục đích giáo dục đạo đức của việc học. Khẩu hiệu Tiên học lễ, hậu học văn trong nhà trường thời điểm ngày hôm nay cũng là sự việc tiếp nối và phát huy mục đích ấy. Điểm cần bổ sung update thêm là việc học không chỉ là rèn luyện đạo đức mà còn rèn luyện tích điện trí tuệ để con người có sức mạnh xây dựng, cải tạo xã hội trên mọi nghành nghề văn hóa truyền thống, tài chính, khoa học kĩ thuật… Tác giả lấy mục đích cao siêu của việc học để soi chiếu vào thực tiễn; từ đó phê phán những biểu thị sai lệch, sai trái trong đường lối giáo dục đương thời đã gây ra những tác hại to lớn cho vương quốc, dân tộc: Nước Việt ta, từ khi lập quốc đến giờ, nền chính học đã trở nên thất truyền. Người ta đua nhau lối học hình thức hòng cầu danh lợi, không hề biết đến tam cương, ngũ thường. Chúa tầm thường, thần nịnh hót. Nước mất, nhà tan đều do những điều tệ hại ấy.

Vậy thế nào là lối học hình thức hòng cầu danh lợi ? Đó là lối học theo kiểu tầm chương trích cú, thuộc lòng từng câu từng chữ mà thiếu hiểu biết kĩ về nội dung, học theo kiểu hữu danh vô thực. Học chỉ để đi thi, để ra làm quan, được trọng vọng, nhàn nhã và thu nhiều bổng lộc… Những kẻ học hành như vậy, nếu có ra làm quan thì cũng chĩ là những viên quan dốt nát, hỏi làm sao rất có thể lo đời giúp nước? Tác hại của lối học sai lệch, sai trái đó gây tác hại nghiêm trọng và lâu dài vì những kẻ bất tài thường hay xu nịnh, luồn lọt để được thăng quan tiến chức, từ từ trở thành lũ sâu mọt, chỉ biết vinh thân phì gia mà quên đi lợi ích chung của non sông, dân tộc.

ngày này, chúng ta gọi lối học đó là học vẹt, học để đối phó, thực tiễn chẳng tiếp thu được bao nhiêu kỹ năng và kiến thức. Thuộc bài là yếu tố rất cần trong học tập nhưng điều cốt yếu là phải hiểu nội dung, thực tiễn của vấn đề, từ đó có cách suy nghĩ, cách cảm nhận, sáng tạo riêng. sau thời điểm phê phán những biểu thị tiêu cực trong nhận thức về việc học, Nguyễn Thiếp đã nêu ra quan điểm và phương pháp học tập đúng đắn. Theo ông, trước tiên việc học phải được thịnh hành thoáng rộng. Triều đình nên cho dựng thêm trường lớp ở khắp nơi, khuyến khích và tạo ĐK thuận tiện cho mọi người học tập:

Cúi xin từ nay ban chiếu thư cho thầy trò trường học của phủ, huyện, những trường tư, con cháu những nhà văn võ, thuộc lại ở những trấn cựu triều, đều tùy đâu tiện đấy mà đi học. Nguyễn Thiếp quả là một bậc hiền tài có tầm nhìn xa trông rộng. Quan điểm hết sức tiến bộ của ông tuy nêu ra cách đây đã hai thế kỉ nhưng nó rất thân thiết với chủ trương xã hội hóa giáo dục của Đảng và Nhà VN hiện nay. Chúng ta đang vận dụng ý tưởng sáng suốt của ông vào thực tiễn giáo dục. Theo Nguyễn Thiếp, việc học phải được chính thức từ những kỹ năng và kiến thức có tính chất nền tảng. Học từ dễ đến khó. lúc học bài, người học phải ghi nhận tóm tắt nội dung để dễ nhớ, dễ thuộc, lúc này ta gọi là làm dàn bài và củng cố kỹ năng và kiến thức:

Phép dạy, nhất định theo Chu Tử. Lúc đầu học tiểu học để bồi lấy gốc. Tuần tự tiến lên học đến tứ thư, ngũ kinh, chư sử. Học rộng rồi tóm lược cho gọn, theo điều học mà làm. Mục đích của việc học là để trở thành người có đức, tài năng, thêm phần hữu ích vào sự nghiệp hưng thịnh non sông. Muốn học tốt thì phải có phương pháp. Sự học cần phải nâng cao, mở rộng không ngừng, cho nên người học phải ghi nhận cách học sao cho có hiệu suất cao; nhất là học phải đi đôi với hành. Phương pháp học tập đúng đắn là tuần tự học từ thấp đến cao. Học rộng, nghĩ sâu, rồi tóm lược gọn những điều cơ bạn dạng, cốt yếu nhất, rồi ghi nhớ và theo điều học mà làm. Như vậy học không chỉ là làm cho thấy mà chủ yếu là để tuân theo cho tốt.

quản trị Hồ Chí Minh đã dạy: Học để hành, học với hành phải đi đôi: Học mà không hành thì học vô ích, hành mà không học thì hành không trôi chảy. Vậy học là gì? Hành là gì? Học là hoạt động và sinh hoạt tiếp thu tri thức của trái đất đã được đúc kết qua mấy ngàn năm lịch sử dân tộc. Chúng ta học ở trường qua sự truyền thụ của thầy cô; học ở bằng hữu; tự học qua sách vở và thực tiễn đời sống. Học để làm giàu tri thức, nâng cao trình độ hiểu biết về nhiều mặt để rất có thể làm chủ bạn dạng thân, làm chủ công việc, thêm phần hữu ích vào việc xây dựng sự nghiệp riêng và sự nghiệp chung.

Hành là quy trình vận dụng những kỹ năng và kiến thức đã học vào thực tiễn công việc hằng ngày. Ví dụ như người thầy thuốc đem những kỹ năng và kiến thức tiếp thu được trong suốt quy trình học tập sáu, bảy năm trời ở trường ĐH để chữa bệnh cho nhân dân. Những kiến trúc sư, kĩ sư xây dựng thiết kế và thi công bao công trình xây dựng như nhà máy sản xuất, bệnh viện, trường học, khu vui chơi công viên… để phục vụ đời sống con người. Người công nhân trong xưởng máy vận dụng lí thuyết và kinh nghiệm để upgrade kĩ thuật, nâng cao chất lượng thành phầm. Người nông dân vận dụng hiểu biết khoa học vào trồng trọt chăn nuôi để sở hữu được những vụ mùa bội thu trên đồng ruộng. Đó là hành.

Nguyễn Thiếp xác minh : Học để hành, Có nghĩa là học để làm cho tốt. thực tiễn cho thấy có học có hơn. Ông phụ thân chúng ta thời xưa đã dạy: Bất học, bất tri lí. (Không học thì không biết đâu là lẽ phải). Có học mọi công việc sẽ đạt hiệu suất cao cực tốt hơn, tốt hơn. Nếu được học những lí thuyết cao siêu mà không biết đem ra vận dụng vào thực tiễn thì việc học ấy chỉ tốn thời hạn, sức lực lao động, tiền bạc mà chẳng đem lại kết quả gì.

trái lại, hành mà không học thì hành không trôi chảy. Nếu ta chỉ thao tác làm việc theo thói quen, theo kinh nghiệm mà không tồn tại lí thuyết soi sáng thì công việc sẽ tiến triển rất chậm và chất lượng không tốt. Cách thao tác làm việc đơn thuần ấy chỉ thích thích hợp với những công việc chân tay giản đơn, không cần nhiều đến trí tuệ. Còn so với những công việc phức tạp yên cầu khoa học, kĩ thuật thì cung cách ấy đã quá lỗi thời. Cho nên muốn đạt hiệu suất cao tốt trong công việc, chúng ta bắt buộc phải học, phải được giảng dạy chính quy theo từng chuyên ngành và sau đó, trong suốt quy trình thao tác làm việc vẫn phải học tập không ngừng bằng mọi cách. Có như vậy mới phục vụ nhu yếu được yêu cầu ngày càng tốt của thời đại. trong lúc khuyến nghị ý kiến của tớ với nhà vua, Nguyễn Thiếp luôn luôn giữ thái độ chân thành, nhã nhặn qua những từ ngữ như cúi xin, xin chớ bỏ qua… đồng thời, ông cũng thể hiện niềm tin của tớ vào sự đúng đắn của những điều tấu trình và vào sự chấp thuận của phòng vua.

sau cuối, Nguyễn Thiếp xác minh tác dụng to lớn và lâu dài của việc học: Họa may kẻ nhân tài mới lập được công, nhà nước nhờ thế mà vững yên. Đó mới thực là cái đạo ngày này có quan hệ tới lòng người. Xin chớ bỏ qua. Đạo học thành thì người tốt nhiều; người tốt nhiều thì triều đình ngay ngắn mà thiên hạ thịnh trị. Phương pháp học tập tốt sẽ là cơ sở để giảng dạy ra người tài đức. Nhiều người tài năng có đức sẽ thêm phần không nhỏ vào việc hưng thịnh non sông. Phép học chân chính mà thành công thì sẽ không còn hề lối học hình thức hòng cầu danh lợi cá thể, không hề hiện tượng chúa tầm thường, thần nịnh hót.

Nhiều người học tốt lại có đạo đức tốt, đỗ đạt làm quan sẽ làm cho triều đình ngay ngắn, xã hội trong sáng. Việc cai trị vương quốc của phòng vua sẽ đơn giản và giản dị, thuận tiện hơn, nước nhà sẽ vững vàng, bình ổn. Nếu nói theo cách hiểu thời điểm ngày hôm nay của chúng ta thì đạo học chân chính sẽ sở hữu sức mạnh cải tạo con người, cải tạo xã hội, thúc đẩy sự phát triển của xã hội theo hướng tích cực. Đằng sau những lí lẽ bàn về tác dụng cửa phép học, Nguyễn Thiếp đã tôn vinh tác dụng của phương pháp học tập đúng đắn, tin tưởng ở sự phục hưng của sự nghiệp giáo dục chân chính, kì vọng về tương lai tươi sáng của non sông. Ý kiến của Nguyễn Thiếp trùng thích hợp với ý kiến của phòng bác học Lê Quý Đôn: Nhân tài là nguyên khí vương quốc. non sông nhiều nhân tài thì chính sách vững mạnh, vương quốc hưng thịnh.

Nguyễn Thiếp nêu rõ mục đích, tác dụng của việc học là để làm người, học để nâng cao hiểu biết và thao tác làm việc ngày một tốt hơn; đóng góp được nhiều không chỉ có vậy cho non sông. Nếu mọi người hiểu được điều đó thì sẽ nhận ra tác hại ghê gớm của lối học hình thức hòng cầu danh lợi. Nội dung bài Bàn luận về phép học tất nhiên chịu tác động của quan điểm giáo dục Nho giáo, tuy vậy điều chính yếu mà tác giả muốn nhấn mạnh là mục đích, tác dụng của việc học tập chân chính cũng như phương pháp học tập đúng đắn khoa học. Những ý kiến mà Nguyễn Thiếp nêu ra có nhiều điểm tiến bộ, đáng làm cho hậu thế noi theo.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)

Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

Bài văn phân tích văn bạn dạng “Bàn luận về phép học” của Nguyễn Thiếp số 4

Nguyễn Thiếp là người “thiên tư sáng suốt, học rộng hiểu sâu”, từng đỗ đạt làm quan dưới triều Lê, nhưng sau đó từ quan về dạy học, chính vì gắn bó với công việc dạy học cho nên Nguyễn Thiếp hiểu ra mục đích thật sự của việc học. Bàn luận về phép học là một phần trong bản tấu của Nguyễn Thiếp gửi cho vua Quang Trung, trong bài này tác giả nêu rõ quan điểm của mình về mục đích thật sự của việc học đó là đạo đức, là tri thức, góp phần hưng thịnh cho đất nước.

Trong phần nêu vấn đề về việc học, tác giả không bàn đến việc vì sao phải học (nguyên tắc) mà nhấn vào một trong những khía cạnh: học để làm gì ? (mục đích). Là cũng chính vì: “Ngọc không mài không thành đồ vật; người không học không biết rõ đạo”. Nhưng đạo ấy là gì? Ấy là cái đích của sự học vậy. Theo tác giả thì “Đạo là lẽ đối xử hằng ngày giữa mọi người”. Đạo dạy người ta về những mối quan hệ: hẹp thì với bạn dạng thân, trong mái ấm gia đình, rộng ra là ngoài xã hội. Mối quan hệ ấy trong khuôn khổ của xã hội phong kiến không nằm ngoài khái niệm “tam cương”, “ngũ thường” quen thuộc. Tóm lại, học trước hết là học đạo làm người, học để “lập đức” cho mình, để “lập công” nghĩa là phải góp sức tài năng cho xã hội. Đó là nền tảng của “chính học”, là cơ sở của một vương quốc nước mạnh dân giàu, xã hội thái bình, thịnh trị. Cách nhìn của tác giả có tầm chiến lược lâu bền hơn vì nó đụng đến sự an nguy của xã tắc. Trong phần xử lý vấn đề, tác giả nêu lên hai vấn đề lớn để một mặt phê phán lối học sai mục đích hiện thời và một mặt khôi phục lại lối học chân chính mà nguyên tắc và tiềm năng xã hội đã xác định từ xưa.

Ở vấn đề thứ nhất, tác giả nêu lên ba ý: nền chính học đã trở nên thất truyền, biểu thị của nó ở sự sai lệch, tác hại của việc học ấy thật nghiêm trọng đến “nước mất nhà tan”. Trong khối hệ thống lập luận ngặt nghèo theo kết cấu: nguyên nhân – kết quả, đoạn văn nhấn mạnh vào những biêu hiện thật đáng buồn về việc học ngày này trên hai khía cạnh: người đi học và việc xã hội Reviews người đỗ đạt (do học tập) ở cả đạo đức và tài năng. Vì mục đích của việc học của người đi học đã sai, cách Reviews lại không đúng thì hậu quả sẽ dẫn đến thám hoạ khôn lường. Cái sai ở người đi học là không chuộng thực đức, thực tài, học không để “lập đức”, “lập công” mà chỉ để “cầu danh lợi”. Cái sai ở đây thật cơ bạn dạng: sai về mục đích, nó biến sự học vốn là chân chính, vốn có ý nghĩa xã hội thiêng liêng thành một nấc thang danh vọng tầm thường, học chỉ là cho cá thể mình, cho mái ấm gia đình nhỏ nhỏ nhỏ xíu của tớ – vinh thân, phì gia.

Mục đích học sai nên cách học cũng sai : không tối ưu dùi mài kinh sử để nắm lấy tri thức của khoa học, đạo lí của thánh hiền, thay vào đó chỉ là một cách học “hình thức”. Cách học hình thức là cách học máy móc, giáo điểu. Học văn rất có thể thuộc văn mà thiếu hiểu biết nghĩa của văn, chỉ cốt chép sao cho đúng, thi sao cho đỗ mà thôi. Những người đỗ đạt bằng phương pháp học kiểu ấy lại trở thành trụ cột trong cỗ máy điều hành nhà nước thì nguy hại của nó sẽ dẫn tới đâu? Uy tín của họ, sự tồn tại của họ, do không tồn tại thực đức, thực tài so với bề trên – như vua, chúa – chỉ từ biết luồn lọt, nịnh bợ. Họ là những nịnh thần. Còn về kiểu cách Reviews, người có quyền uy, cầm cân nảy mực trên phạm vi toàn quốc là vua chúa, mà “chúa trọng nịnh thần”, thì cái thói “hư danh”, “hư vinh” mới mặc sức mà ngang nhiên tồn tại, thậm chí còn hống hách, lộng hành, kéo bè kéo cánh hãm hại lẫn nhau. Cái lô-gíc tung ra tất yếu không tránh được là nhà tan, nước mất : “Nước mất, nhà tan đều do những điều tệ hại ấy”. Sức mê hoặc không cưỡng được từ cách lập luận ở chính trong lập luận bởi tính khoa học khách quan của nó.

Ở vấn đề thứ hai: phải khôi phục lại mục đích của nền “chính học”, tác giả không nhắc lại mục đích của việc học nữa, vì nó đã được xác định từ trên đầu. đó là hiện tượng chìm đi của quan điểm trong lập luận. Vì vậy, nếu người đọc vô tình sẽ sở hữu cảm hứng như là hẫng hụt, thấy thiếu đi một chiếc gì lẽ ra phải có. Thay cho việc nhắc lại mục đích chân chính của việc học, tác giả cần đến việc chấn hưng trên cơ sở ấy. Sự việc chấn hưng to lớn và cấp thiết được nhìn từ hai cấp độ: chiều rộng và chiều sâu. Về chiều rộng: cần mở mang thêm nhiều trường lớp, bằng nhiều hình thức, ở khắp mọi nơi, tạo ĐK thuận tiện tối đa cho những người đi học. Quan điểm mà nay gọi là xã hội hoá giáo dục có hai cái lợi mà tác giả không nói rõ ra: một là nâng cao được dân trí và hai là lựa chọn được nhân tài. Đó là cái nên của “chính học”. Điều quan trọng nhất trong vấn đề thứ hai này là chấn chỉnh, sửa sang phép học – phương pháp học tập. Nguyên tắc thứ nhất trong phép học là nguyên tắc vừa sức, học thích thích hợp với đối tượng người tiêu dùng, học từ thấp đến cao.

như vậy cũng là theo khối hệ thống: “Lúc đầu học tiểu học để bồi lấy gốc. Tuần tự tiến lên học đến tứ thư, ngũ kinh, chư sử”. Trong quan điểm học theo khối hệ thống trên đây, tác giả xem xét đến cấp thứ nhất lúc người học cắp sách đến trường. Phải chăng là tác giả với tầm nhìn xa rộng đã thấy ý nghĩa lớn lao, gốc rễ từ mảnh đất gieo hạt thứ nhất để từ đó cái cây đức, cây tài xanh tươi về sau? Nguyên tắc thứ hai của phép học nói một cách Gọn gàng, hàm súc: “Học rộng rồi tóm lược cho gọn, theo điều học mà làm”, thực ra có hai ý nhỏ mỗi ý nhỏ này rất có thể phát biểu thành những vấn đề lớn trong những trường hợp khác. Trước hết là học rộng, học nhiều nhưng phải ghi nhận chủ động: học cái gì nắm chắc được cái ấy. Muốn nắm chắc được tri thức, không tồn tại một cách nào khác hơn là tóm tắt được nó, nghĩa là tinh lọc được nó, chọn lấy cái chính và biến nó thành nhận thức, thành trí tuệ của riêng mình.

Ở đây, tóm tắt không tồn tại nghĩa chỉ là rút ngắn, mà đó là lựa chọn. Muốn lựa chọn phải có một quan điểm riêng. Ấy là thực học. Nhưng đó mới là một nửa ý nghĩa của thao tác “tóm lược cho gọn”. Nửa ý nghĩa thứ hai của quy trình nhận thức, ở sự thu hoạch tri thức cho mình dạng thân còn quan trọng hơn: “học” để mà “hành”: đây mới là cái đích sau cuối của việc học. Học nhiều mà chỉ thuộc lòng sách vở, bị động vào sách vở thì dù học đến đâu cũng chỉ là những “con mọt sách” làm sao rất có thể ứng dụng vào đời sống, phỏng có ích lợi cho ai? Nhà thơ Nguyễn Khuyến cũng đã thấm thía rút ra từ sự học một bài học để dạy dỗ con mình: “Bể học tràn ngập là đáng ngại” (Ngày xuân dậy con), phải chăng cũng là sự việc đồng quan niệm với tác giả Bàn luận về phép học mà chúng ta đang phân tích ở đây?

Học như phép học mà Nguyễn Thiếp đề ra mới là có ích. Điều xác minh này ở dạng vừa mong muốn vừa phân vân: “Hoạ may kẻ nhân tài mới lập được công”. đó là xuất phát từ một ước mơ tha thiết và dù tha thiết mà sự nghiệp không chắc đã thành, bởi sự học, phép học tuy nói vậy nhưng cũng khó lắm thay! Sự chân thành là phía chủ quan, còn kết quả là thuộc phía khách quan ngoài ý muốn, mà ý muốn ấy cũng là vừa mới chính thức. Mặc dầu vậy, dù tâm trạng rất nhiều do dự, mà vẫn rất nhiều tin tưởng. Và kết quả mà tác giả đợi chờ là cái hạt gieo xuống sẽ thành cây, sự học sẽ gặt hái một mùa quả ngọt: “Đạo học thành thì người tốt nhiều; người tốt nhiều thì triều đình ngay ngắn mà thiên hạ thịnh trị”. Kết quả này trọn vẹn đối lập với mục đích học và phép học theo lối “cầu danh lợi” ở trên.

Kế sách mà La Sơn Phu Tử hiến cho vua Quang Trung thật là những lời tâm huyết xuất phát từ quyền lợi của vương quốc, trong sự nghiệp an dân trị quốc. Tầm nhìn ấy có chiều rộng, chiều sâu vể một chiến lược lâu dài không phải ngày một ngày hai mà làm được. Vua Quang Trung xem tác giả như một người tri âm mới triều kiến vào Phú Xuân bàn quốc sự. Rất tiếc là thời đại mà Quang Trung mở ra chẳng được bao lâu, do đó chương trình chấn hưng hãy còn dang dở. Dù sao, quan điểm của Nguyễn Thiếp cũng vẫn là những viên gạch vững chắc thứ nhất trong nền tảng lí luận của sự nghiệp giáo dục và đào tạo nước nhà.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)

Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

Bài văn phân tích văn bạn dạng “Bàn luận về phép học” của Nguyễn Thiếp số 5

Như ta biết Bàn luận về phép học (Luận học pháp) chí là một đoạn trích trong một bài tấu đề cập đến nhiều vấn đề trong phép chấn hưng trị nước mà Nguyễn Thiếp gửi lên vua Quang Trung vào tháng 8 năm 1791. Vì chỉ là một yếu tố trong khối hệ thống, Bàn luận về phép học chỉ có ý nghĩa độc lập tương đối khi đặt vào chỉnh thể mà thôi. Tuy vậy, do cách suy nghĩ đúng đắn, do cách lập luận ngặt nghèo, lời văn không trọng sự hoa mĩ khoa trương mà ví dụ xác thực, trích đoạn vẫn thể hiện được tư tưởng lớn về mục đích của con đường học vấn. Từ này mà có một phép học thích hợp: khoa học và thiết thực dẫn đến những tài năng, có ích cho việc tu thân, thêm phần tích cực vào sự hưng thịnh nước nhà. Tư tưởng lớn ấy thể hiện trong một đoạn văn nghị luận, tuy dung tích lời nói không dài, nhưng vẫn triệt để tuân theo những nguyên tắc cơ bạn dạng của văn nghị luận.

Trong phần nêu vấn đề về việc học, tác giả không bàn đến việc vì sao phải học (nguyên tắc) mà nhấn vào một trong những khía cạnh: học để làm gì? (mục đích). Là cũng chính vì: “Ngọc không mài không thành đồ vật; người không học không biết rõ đạo”. Nhưng đạo ấy là gì? Ấy là cái đích của sự học vậy. Theo tác giả thì “Đạo là lẽ đối xử hằng ngày giữa mọi người”. Đạo dạy người ta về những mối quan hệ: hẹp thì với bạn dạng thân, trong mái ấm gia đình, rộng ra là ngoài xã hội. Mối quan hệ ấy trong khuôn khổ của xã hội phong kiến không nằm ngoài khái niệm “tam cương”, “ngũ thường” quen thuộc. Tóm lại, học trước hết là học đạo làm người, học để “lập đức” cho mình, để “lập công” nghĩa là phải góp sức tài năng cho xã hội. Đó là nền tảng của “chính học”, là cơ sở của một vương quốc nước mạnh dân giàu, xã hội thái bình, thịnh trị. Cách nhìn của tác giả đoạn văn có tầm chiến lược lâu bền hơn vì nó đụng đến sự an nguy của xã tắc (tức non sông).

Trong phần xử lý vấn đề, tác giả nêu lên hai vấn đề lớn để một mặt phê phán lối học sai mục đích hiện thời và một mặt khôi phục lại lối học chân chính mà nguyên tắc và tiềm năng xã hội dã xác định từ xưa. Ở vấn đề thứ nhất, tác giả đã nêu lên ba ý: nền chính học đã trở nên thất truyền, biểu thị của nó ở sự sai lệch, tác hại của việc học ấy thật nghiêm trọng đến “nước mất nhà tan”. Trong khối hệ thống lập luận ngặt nghèo theo kết cấu: nhân (nguyên nhân) quả (kết quả), đoạn văn nhấn mạnh vào những biêu hiện thật đáng buồn về việc học ngày này trên hai khía cạnh: người đi học và việc xã hội Reviews người đỗ đạt (do học tập) ở cả đạo đức và tài năng. Vì mục đích của việc học của người đi học đã sai, cách Reviews lại không đúng thì hậu quả sẽ dẫn đến thám hoạ khôn lường.

Cái sai ở người đi học là không chuộng thực đức, thực tài, học không để “lập đức”, “lập công” mà chỉ để “cầu danh lợi”. Cái sai ở đăy thật cơ bạn dạng: sai về mục đích, nó biến sự học vốn là chân chính, vốn có ý nghĩa xã hội thiêng liêng thành một nấc thang danh vọng tầm thường, học chỉ là cho cá thể minh, cho mái ấm gia đình nhỏ nhỏ nhỏ xíu của tớ (vinh thân, phì gia). Mục đích học sai nên cách học cũng sai : không tối ưu dùi mài kinh sử để nắm lấy tri thức của khoa học, đạo lí của thánh hién, thay vào đó chỉ là một cách học “hình thức”. Cách học hình thức là cách học máy móc, giáo điểu. Học văn (vãn bán) rất có thể thuộc văn mà thiếu hiểu biết nghĩa của văn, chỉ cốt chcp sao cho đúng, thi sao cho đỗ mà thôi.

Những người đỗ đạt bằng phương pháp học kiểu ấy lại trở thành trụ cột trong cỗ máy điều hành nhà nước thì nguy hại của nó sẽ dẫn tới đâu ? Uy tín của họ, sự tồn tại của họ, do không tồn tại thực đức, thực tài so với nhỏ nhỏ xíu trên (như vua, chúa) chỉ từ biết luồn lọt, nịnh bợ. Họ là những nịnh thần. Còn về kiểu cách Reviews, người có quyền uy, cầm cân nảy mực trên phạm vi toàn quốc là vua chúa, mà “chúa trọng nịnh thần”, thì cái thói “hư danh”, “hư vinh” mới mặc sức mà ngang nhiên tồn tại, thậm chí còn hống hách, lộng hành, kéo bè kéo cánh hãm hại lẫn nhau. Cái lô gích tung ra tất yếu không tránh được là nhà tan, nước mất : “Nước mất, nhà tan đều do những điều tệ hại ấy”. Sức mê hoặc không cưỡng được từ cách lập luận ở chính trong lập luận bởi tính khoa học khách quan của nó.

Ở vấn đề thứ hai: phải khôi phục lại mục đích của nền “chính học”, tác giả không nhắc lại mục đích của việc học nữa, vì nó đã được xác định từ trên đầu. đó là hiện tượng chìm đi của quan điểm trong lập luận. Vì vậy, nếu người đọc vô tình sẽ sở hữu cảm hứng như là hẫng hụt, thấy thiếu đi một chiếc gì lẽ ra phải có. Thay cho việc nhắc lại mục đích chân chính của việc học (vì không cần thiết phải nhắc lại lần thứ hai), tác giả càn đến việc chấn hưng trên cơ sở ấy. Sự việc chấn hưng to lớn và cấp thiết được nhìn từ hai cấp độ : chiều rộng và chiều sâu. Về chiều rộng: cần mở mang thêm nhiều trường lớp, bằng nhiều hình thức, ở khắp mọi nơi, tạo ĐK thuận tiện tối đa cho những người đi học. Quan điểm mà nay gọi là xã hội hoá giáo dục có hai cái lợi (mà tác giả không nói rõ ra): một là nâng cao được dân trí và hai là lựa chọn được nhân tài. Đó là cái nén của “chính học”.

Điều quan trọng nhất trong vấn đề thứ hai này là chấn chỉnh, sửa sang phép học (phương pháp học tập). Nguyên tắc thứ nhất trong phép học là nguyên tắc vừa sức, học thích thích hợp với đối tượng người tiêu dùng, học từ thấp đến cao. như vậy cũng là theo khối hệ thống: “Lúc đầu học tiểu học để bồi lấy gốc. Tuần tự tiến lên học đến tứ thư, ngũ kinh, chư sử”. Trong quan điểm học theo khối hệ thống trên đây, tác giả xem xét đến cấp thứ nhất lúc người học cắp sách đến trường. Phải chăng là tác giả với tầm nhìn xa rộng đã thấy ý nghĩa lớn lao, gốc rễ từ mảnh đất gieo hạt thứ nhất để từ đó cái cây đức, cây tài xanh tươi về sau ? Nguyên tắc thứ hai của phép học nói một cách Gọn gàng, hàm súc “Học rộng rồi tóm lược cho gọn, theo điều học mà làm”, thực ra có hai ý nhỏ (mỗi ý nhỏ này rất có thể phát biểu thành những vấn đề lớn trong những trường hợp khác). Trước hết là học rộng, học nhiều nhưng phải ghi nhận chủ động: học cái gì nắm chắc được cái ấy.

Muốn nắm chắc được tri thức, không tồn tại một cách nào khác hơn là tóm tắt được nó, nghĩa là tinh lọc được nó, chọn lấy cái chính và biến nó thành nhận thức, thành trí tuệ của riêng mình. Ở đây, tóm tắt không tồn tại nghĩa chí là nít ngắn, mà đó là lựa chọn. Muốn lựa chọn phái có một quan điểm riêng. Ấy là thực học. Nhưng đó mới là một nửa ý nghĩa của thao tác “tóm lược cho gọn”. Nửa ý nghĩa thứ hai của quy trình nhận thức, ở sự thu hoạch tri thức cho mình dạng thân còn quan trọng hơn : “học” để mà “hành”, “học đổ làm”: đây mới là cái đích sau cuối của việc học. Học nhiều mà chỉ thuộc lòng sách vở, bị động vào sách vở thì dù học đến đâu cũng chỉ là những “con mọt sách” làm sao rất có thể ứng dụng vào đời sống, phỏng có ích lợi cho ai?

Nhà thơ Nguyễn Khuyến cũng đã thấm thìa rút ra từ sự học một bài học để dạy dỗ con mình: “Bể học tràn ngập là đáng ngại” (Ngày xuân dậy con), phải chăng cũng là sự việc đổng quan niệm với tác giả đoạn vãn “Bàn luận về phép học” mà chúng ta đang phân tích ở đây ? Học như phép học mà Nguyễn Thiếp đề ra mới là có ích. Điều xác minh này ở dạng vừa mong muốn vừa phân vân : “Hoạ may kẻ nhân tài mới lập được công”. đó là xuất phát từ một ước mơ tha thiết và dù tha thiết mà sự nghiệp không chắc đã thành, bởi sự học, phcp học tuy nói vậy nhưng cũng khó lắm thay ! Sự chân thành là phía chủ quan, còn kết quả là thuộc phía khách quan ngoài ý muốn, mà ý muốn ấy cũng là vừa mới chính thức. Mặc dầu vậy, dù tâm trạng rất nhiều băn khoãn, mà vẫn rất nhiều tin tưởng. Và kết quả mà tác giả đợi chờ là cái hạt gieo xuống sẽ thành cây, sự học sẽ gặt hái một mùa quả ngọt : “Đạo học thành thì người tốt nhiều ; người tốt nhiều thì triều đình ngay ngắn mà thiên hạ thịnh trị”. Kết quả này trọn vẹn đối lộp với mục đích học và phép học theo lối “cầu danh lợi” ở trên.

Kế sách mà La Sơn Phu Tử hiến cho vua Quang Trung thật là những lời tâm huyết xuất phát từ quyền lợi của vương quốc, trong sự nghiệp an dân trị quốc. Tầm nhìn ấy có chiều rộng, chiều sâu vể một chiến lược lâu dài không phải ngày một ngày hai mà làm được. Vua Quang Trung xem tác giả như một người tri âm mới triều kiến vào Phú Xuân bàn quốc sự. Rất tiếc là thời đại mà Quang Trung mở ra chẳng được bao lâu, do đó chương trình chấn hưng hãy còn dang dở. Dù sao, quan điểm của Nguyễn Thiếp cũng vẫn là những viên gạch vững chắc thứ nhất trong nền tảng lí luận của sự nghiệp giáo dục và giảng dạy của nước nhà.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)

Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

Bài văn phân tích văn bạn dạng “Bàn luận về phép học” của Nguyễn Thiếp số 6

La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp là một trong những danh nho học rộng tài cao của lịch sử nước ta. Sự nghiệp và sự uyên thâm của ông đã được người đời tôn lại bậc thầy. Dưới sự mời gọi chân thành, tha thiết của vua Quang Trung, La Sơn Phu Tử mới nhận lời ra phò giúp triều đình. Trong quá trình đó ông đã dâng lên nhiều bản tấu đáng chú ý, đặc biệt là bài tấu dâng vào tháng 8/1971 nói về ba việc của một quân vương, trong đó đáng chú ý hơn cả là Bàn về phép học đã đem đến những nhận định đúng đắn, sáng suốt..

Dâng bản tấu này Nguyễn Thiếp nung nấu trong mình mong muốn trấn hưng sự nghiệp học tập của nước nhà, để mở mang dân trí, tăng cường học thuật. Bởi vậy trong phần triển khai vấn đề ông đã viết hết sức logic mạch lạc, về mục đích, nội dung cũng như phương pháp học tập, để từ đó người đọc mà noi theo.

Mở đầu bản tấu, ông dẫn ngay một câu cổ ngữ kinh điển: “Ngọc không mài không thành đồ vật, người không học không biết rõ đạo” . Đạo ở đây chính là con đường học tập đạo đức, cách ứng xử với nhau trong đời sống hàng ngày, nhỏ là phạm vi gia đình, lớn là phạm vi xã hội. Đây cũng chính là cái đích của sự học. Như vậy, đối với La Sơn Phu Tử học trước hết là để làm người, làm một con người sống có đạo đức, sự học ấy không nằm ngoài như “tam cương ngũ thường” vốn có bấy lâu nay. Nhân đó, ông cũng nói lên thực trạng lúc bấy giờ khi “nền chính học đã bị thất truyền” , con người ta đua nhau lối học hình thức cầu danh lợi, chẳng biết đến đạo tam cương ngũ thường. Và ông đã đưa ra những dẫn chứng hết sức tiêu biểu “chúa tầm thường thần nịnh hót” nói lên thực tế đất nước ta dưới đời vua Lê, nạn mua quán bán chức tràn lan, đất nước mục duỗm từ trên xuống dưới,…Và cảnh “Nước mất, nhà tan cũng đều do những điều tệ hại ấy”.

Trước thực trạng đó của nước nhà, La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp đã đề xuất đến những giải pháp hết sức thuyết phục. Đối với một đất nước hưng thịnh hay là không chính là ở hiền tài của nước đó, bởi “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia, nguyên khí thịnh thì thế nước rồi lên rất cao, nguyên khí suy thì thế nước yếu rồi xuống thấp” Cách để tạo ra hiền tài không gì khác chính là trấn hưng sự nghiệp học tập của đất nước. Ông đã đưa ra những nội dung và phương pháp học tập thiết thực, chính xác nhất.

Trước hết trường học ở các phủ huyện sẽ được mở rộng, để con phụ thâńu có thể “tùy đâu tiện đấy mà học”. Quan điểm của ông tuy đã cách chúng ta hàng thế kỉ nhưng đọc kĩ vẫn thấy còn giá trị cho đến thời điểm hiện tại. Vậy cách học như thế nào cho chính xác nhất? Theo ông học đầu tiề phải “lúc đầu học tiểu học để bồi lấy gốc”, quả đúng như vậy, chưa có cái căn bản, cái gốc mà chộp giật học ngay lên rất cao, tất yếu sẽ bị chết yếu. Bởi vậy cần học từ thấp cho đến cao, ban đầu học tứ thứ, ngũ kinh, chư sử.

Phương pháp thứ hai là học rồi tóm lược lại cho gọn. Với vế thứ nhất, để làm được chúng ta cần đọc sâu, đọc kĩ để hiểu bản chất vẫn đề. Chỉ khi hiểu được bản chất thì mới có thể tóm lược lại cho dễ nhớ. Nói đến vấn đề này ta lại thấy một thực trạng đáng buồn hiện nay, học và đọc tràn lan, quá nhiều, khiến việc học không được hiệu quả. Người ta chú trọng số lượng hơn chất lượng, nhưng thực tình lại rất có hại. Đọc ít mà nhớ kĩ, ngấm sâu ấy mới là cách học tốt. Phải biết biến kiến thức của người thành kiến thức của mình, khi ấy sự học mới được coi là thành công.

Phương pháp cuối cùng chính là học phải đi đôi với hành. Tư tưởng giáo dục của ông hết sức hiện đại, tiến bộ. Học chỉ để đó thì chưa phải sự học, học phải biết ứng dụng, vận dụng nó vào thực tiễn cuộc sống. Đấy là lối học tốt nhất, hoàn thiện nhất giúp người ta vừa ghi nhớ, năm sâu kiến thức, vừa đồng thời gợi mở những tri thức mới. Lối học đó khác hoàn toàn với việc học chay, học vẹt cốt chỉ được trong thoáng chốc, không phục vụ lâu dài.

Cuối của văn bản, La Sơn Phu Tử một lần nữa khẳng định: “Đạo học thành thì người tốt nhiều; người tốt nhiều thì triều đình ngay ngắn mà thiên hạ thịnh trị” . Quá cũng chính là kết quả của việc học tập đúng đắn, nghiêm túc. Bài tấu ngắn gọn, kiệm lời mà tràn đầy ý nghĩa. Với lập luận rõ ràng, sắc bén La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp đã đưa ra mục đích, phương pháp của việc học chân chính. Ý nghĩa của tác phẩm cho đến thời điểm của văn bản cho đến thời điểm hiện tại vẫn còn được giữ nguyên giá trị.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)

Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

Bài văn phân tích văn bạn dạng “Bàn luận về phép học” của Nguyễn Thiếp số 7

Trong lịch sử dân tộc VN, giới học thuật có đủ căn cứ để xếp bốn nhân vật vào hàng Phu tử, đó là Chu Văn An (1292-1370), Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491-1585), Võ Trường Toản (1720-1792) và Nguyễn Thiếp (1723-1804). Trong bốn bậc phu tử đó, La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp, sống thời Quang Trung – Nguyễn Huệ bách chiến bách thắng. La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp sinh ngày 24-9-1723, mất ngày 6-2-1804, quê làng Nguyệt Ao, huyện La Sơn (nay là huyện Đức Thọ, tỉnh TP. Hà Tĩnh). Ông đỗ Hương giải (1743) ra làm quan huấn đạo, tri phủ ít lâu thì cáo về, ở ẩn trên núi Thiên Nhẫn, đọc sách, phân tích lý học.

Ông nổi tiếng là người đạo hạnh thanh cao, có trình độ uyên bác. toàn quốc hâm mộ tôn ông là bậc thầy. Ông cũng là con người cao sĩ, sống ẩn dật. Chúa Trịnh nhiều lần mời ông ra làm quan, nhưng ông từ chối. Chỉ đến khi vua Quang Trung kiên nhẫn cầu hiền đến ba bốn lần, ông mới nhận lời giúp. Chúa Trịnh nhiều lần mời ông ra làm quan, nhưng ông từ chối. Chỉ đến khi vua Quang Trung kiên nhẫn cầu hiền đến ba bốn lần, ông mới nhận lời giúp.

Bàn luận về phép học là đoạn văn trích từ bài tấu của Nguyễn Thiếgửi vua Quang Trung vào tháng 8 – 1791. Vua Quang Trung từng mời Nguyễn Thiếp ra hợp tác với triệu Tây Sơn nhưng vì nhiều Nguyên Nhân nên ông chưa nhận lời. Ngày 10/7/1791, vua lại viết chiếu thư mời Nguyễn Thiếp vào Phú Xuân hội kiến vì có nhiều điều bài nghị. Lần này ông lòng vào Phú Xuân và dựa bàn quốc sự. Nhân lúc này, ông làm bài tấu bàn về 3 việc mà bậc quân vương nên biết. Một là về quân đức: Mong bậc đế vương một lòng tu đức, lấy sự học vấn mà tăng thêm tài sản, bởi sự học mà có đức, hai là bài về dan tộc (lòng dân). xác minh “Dân là gốc nước, gốc vững nước mới yếu”, Ba là bàn về học pháp (phép học). Văn bạn dạng Bàn luận về phép học đó là nội dung thứ ba của bài tấu.

Đoạn trích Bàn luận về phép học có bố cục ba phần ngặt nghèo: Bàn về mục đích của việc học, bàn về kiểu cách học, tác dụng của phép học. Phần mở đầu, Nguyễn Thiếp nêu mục đích chân chính của việc học. Tác giả sử dụng câu châm ngôn vừa dễ hiểu vừa tăng thêm sức mạnh thuyết phục: ‘Ngọc không mài, không thành đồ vật; người không học, không biết rõ đạo”. Nhưng đạo ấy là gì? Ấy là cái đích của sự học vậy. Theo tác giả thì “Đạo là lẽ đối xử hằng ngày giữa mọi người”.

Đạo dạy người ta về những mối quan hệ: hẹp thì với bạn dạng thân, trong mái ấm gia đình, rộng ra là ngoài xã hội. Mối quan hệ ấy trong khuôn khổ của xã hội phong kiến không nằm ngoài khái niệm “tam cương”, “ngũ thường” quen thuộc. Tóm lại, học trước hết là học đạo làm người, học để “lập đức” cho mình, để “lập công” nghĩa là phải góp sức tài năng cho xã hội. Đó là nền tảng của “chính học”, là cơ sở của một vương quốc nước mạnh dân giàu, xã hội thái bình, thịnh trị. Cách nhìn của tác giả đoạn văn có tầm chiến lược lâu bền hơn vì nó đụng đến sự an nguy của xã tắc (tức non sông).

sau thời điểm xác định mục đích của việc học, tác giả soi vào thực tiễn đương thời để phê phán những biểu thị sai lệch, sai trái trong việc học. Đó là “lối học hình thức hòng cầu danh lợi, không hề biết đến tam cương, ngũ thường”. Vậy thế nào là lối học hình thức hòng cầu danh lợi? Đó là lối học theo kiểu tầm chương trích cú, thuộc lòng từng câu từng chữ mà thiếu hiểu biết kĩ về nội dung, học theo kiểu hữu danh vô thực. Học chỉ để đi thi, để ra làm quan, được trọng vọng, nhàn nhã và thu nhiều bổng lộc…

Tác hại của lối học sai lệch, sai trái đó là làm cho “chúa trọng nịnh thần”, người trên, kẻ dưới đếu thích sự chạy chọt, luồn cúi, không tồn tại thực tiễn, dẫn đến cảnh “nước mất, nhà tan”. ngày này, chúng ta gọi lối học đó là học vẹt, học để đối phó, thực tiễn chẳng tiếp thu được bao nhiêu kỹ năng và kiến thức. Thuộc bài là yếu tố rất cần trong học tập nhưng điều cốt yếu là phải hiểu nội dung, thực tiễn của vấn đề, từ đó có cách suy nghĩ, cách cảm nhận, sáng tạo riêng. sau thời điểm phê phán những biểu thị tiêu cực trong nhận thức về việc học, Nguyễn Thiếp đã nêu ra quan điểm và phương pháp học tập đúng đắn.

Việc học phải được thịnh hành rộng khắp: mở thêm trường, mở rộng thành phần người học, tạo ĐK thuận tiện cho những người đi học: “Cúi xin từ nay ban chiếu thư cho thầy trò trường học của phủ, huyện, những trường tư, con cháu những nhà văn võ, thuộc lại ở những trấn cựu triều, đều tùy đâu tiện đấy mà đi học”. Nguyễn Thiếp quả là một bậc hiền tài có tầm nhìn xa trông rộng. Quan điểm hết sức tiến bộ của ông tuy nêu ra cách đây đã hai thế kỉ nhưng nó rất thân thiết với chủ trương xã hội hóa giáo dục của Đảng và Nhà VN hiện nay. Chúng ta đang vận dụng ý tưởng sáng suốt của ông vào thực tiễn giáo dục.

Theo Nguyễn Thiếp, việc học phải được chính thức từ những kỹ năng và kiến thức có tính chất nền tảng. Và ông đưa ra những phương pháp học ví dụ. Phương pháp thứ nhất, học tuần tự tiến lên, từ thấp đến cao: “Phép dạy, nhất định theo Chu Tử. Lúc đầu học tiểu học để bồi lấy gốc. Tuần tự tiến lên học đến tứ thư, ngũ kinh, chư sử”. Phương pháp thứ hai, đó là học rộng, nghĩ sâu biết tóm lược những điều cơ bạn dạng, cốt yếu nhất. Với phương pháp này, Nguyễn Thiếp hướng dẫn người học một cách học đúng đắn, dễ nhớ kỹ năng và kiến thức. Chúng ta thường mắc bệnh học nhiều, học tràn ngập, nhưng sau cuối lại không ghi nhớ được gì cả vì không biết nghĩ cho sâu, tóm cho gọn. Có như vậy này thì người học mới rất có thể ghi nhớ được kỹ năng và kiến thức của tớ lâu và khoa học.

Phương pháp thứ ba học phải ghi nhận kết thích hợp với hành. Nói theo quan điểm của Phu Tử đó là “theo điều học mà làm”. Học không chỉ là để biết mà còn để làm. Học đi đôi với hành là phương pháp để hiểu và ứng dụng điều học có hiệu suất cao, điều đó khác với việc học chay, học vẹt, học lý thuyết suông, học một cách máy móc, sáo rỗng, rất có thể đọc nghìn cuốn sách “chữ chứa đầy bụng” nhưng khi bước vào đời thì ngu ngơ, rỗng tuếch, trở thành “thầy dở, thợ dốt”. Vì không “học đi đôi với hành”, vì không biết “theo điều học mà làm” nên nhiều người “đua học hình thức cầu danh lợi” như La Sơn Phu Tử chê trách. Cho nên học tập phải thu nhận được kết quả thiết thực và hữu ích. Sau này, Bác Hồ trong “Thư trung thu” – 1952, cũng xác minh:

“Mong những cháu cổ gắng

Thi đua học và hành

Tuổi nhỏ thao tác làm việc nhỏ

Tuỳ theo sức của tớ

Để tham gia kháng chiến

Để gìn giữ hoà bình”…

Ở phần cuối văn bạn dạng tiên sinh đã xác minh vai trò của đạo học, ý nghĩa to lớn của đạo học: “Đạo học thành thì người tốt nhiều; người tốt nhiều thì triều đình ngay ngắn mà thiên hạ thịnh trị”. Đúng là việc học thêm phần giảng dạy nhân tài, mở mang dân trí, thêm phần xây dựng non sông thịnh trị. Chiến lược “trồng người” được tiên sinh nói lên thật sáng tỏ.

Tóm lại, bằng lời tấu rất thẳng thắn và chân thành, La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp đã nêu lên mục đích chân chính của việc học và tình trạng tiêu cực của việc học đang hiện hành cùng những phương pháp học tập đúng đắn. Những bài học mà Nguyễn Thiếp mang lại không chỉ là có giá trị so với non sông trong xã hội phong kiến mà còn bổ íc so với toàn bộ chúng ta trong mọi thời đại.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)

Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

Bài văn phân tích văn bạn dạng “Bàn luận về phép học” của Nguyễn Thiếp số 8

Nguyễn Thiếp (1723-1804) tự là Khải Xuyên, hiệu là Lạp Phong Cư Sĩ, người đương thời kính trọng gọi là La Sơn Phu Tử, quê ở làng Mật Thôn, xã Nguyệt Ao, huyện La Sơn (nay thuộc huyện Đức Thọ), tỉnh TP. Hà Tĩnh. Nguyễn Thiếp là người “thiên tư sáng suốt, học rộng hiểu sâu”, từng đỗ đạt, làm quan dưới triều Lê nhưng sau đó từ quan về dạy học. chính vì gắn bó với công việc dạy học cho nên Nguyễn Thiếp hiểu ra mục đích thật sự của việc học. nói cách khác bài bàn luận về phép học của Nguyễn Thiếp không chỉ là để lại cho những người thời địa ấy những bài học quý giá mà còn để lại cho chúng ta những người thế hệ ngày này và mai sau.

Bàn luận về phép học là một phần trong bạn dạng tấu của Nguyễn Thiếp gửi cho vua Quang Trung. Trong bài này tác giả của chúng ta đã nêu rõ quan điểm của tớ về mục đích thật sự của việc học đó là đạo đức, là tri thức, để thêm phần hưng thịnh cho non sông.

Trước hết chúng ta hãy cùng nhau đi tìm hiểu về thể loại tấu trong văn học Việt Nam. Tấu là một loại văn bạn dạng của quan lại hoặc của thần dân trình lên vua chúa để trình diễn một ý kiến, ý kiến đề nghị nào đó có liên quan đến chính sách cai trị hoặc những vấn đề quan trọng của triều đình, vương quốc. Cùng dạng với loại văn bạn dạng này còn tồn tại nghị, biểu, khải, sớ… Tấu rất có thể được viết bằng chữ Hán hoặc chữ Nôm, theo như hình thức văn xuôi hay văn biền ngẫu.

Mở đầu đoạn trích tác giả nêu lên câu châm ngôn làm cho thấy được mục đích chân chính của việc học là gì “Ngọc không mài, không thành đồ vật; người không học”. Theo đó chúng ta sẽ đi tìm hiểu hai vấn đề đó là bàn luận về mục đích của việc học và tác dụng của việc học. Với mục đích của việc học tác giả đưa ra câu nói trên. Đó là cách so sánh vô cùng hay và mê hoặc. việc học tương tự là mài ngọc thành đồ vật vậy, con người không học thì cũng không thể thành người được. Đó là cả một quy trình dài đầy gian truân và thử thách nhưng mục đích chính mà việc học đưa ra là để hoàn thiện con người. Sự hoàn thiện đó bao hàm trước hết là đạo đức và sau đó là tri thức.

Việc học vốn mang một ý nghĩa cao quý : “Biết rõ đạo”. Tức là học để biết cách làm người, học để sống tốt, cư xử đúng chuẩn chỉnh mực. “Ngọc không mài, không thành đồ vật“, con người không học hành, tu dưỡng thì chẳng thành được con người có tài năng thao tác làm việc tốt, giúp ích cho đời. Dưới thể chế phong kiến theo Nho giáo xưa, học hành, thi cử còn là con đường trực tiếp dẫn đến chốn quan trường, là thời cơ để một đấng nam nhi góp sức mình cho non sông. như vậy co thể thấy việc học rất quan trọng nhất là trong xã hội phong kiến xưa. Học tập là một quy luật tất yếu trong cuộc sống thường ngày. Kẻ đi học là học luân thường đạo lí để làm người. Đạo học ngày trước lấy rèn luyện đạo đức làm chính, đó là những cách cư sử trong tam cương ngũ thường thời xưa.

Chính vì thế tác giả nhấn mạnh vào việc học là rất quan trọng. Con người mà không học thì tương tự ngọc không mai không thành đồ vật và không thể thành người hoàn thiện được. những truyền thống lịch sử quý báu như Tiên học lễ hậu học văn được kế thừa từ những bàn luận của Nguyễn Thiếp. đặc trưng tác giả đã lấy việc học để minh chứng trong thực tiễn, từ đó nêu lên những sai trái tiêu cực trong đường lối giáo dục đương thời sẽ gây ra những hậu to lớn cho toàn dân tộc. tác giả nêu lên nền học chính của chúng ta đã trở nên mất từ lâu thay vào đó là lối học mau hòng danh hợi. Như vậy thì chúa tầm thường mà thần thì nịnh hót, nước mất nhà tan là lẽ đương nhiên. Học mà chỉ xem xét đến bổng lộc không xem xét đến nội dung của cái mình đang học thì làm sao rất có thể tiếp thu được những kỹ năng và kiến thức trong nội dung ấy.

Học chỉ biết để hưởng vinh hoa phú quý ra làm quan chứ không quan tâm đến nội dung thì đó là sai lệch. Nhưng đó lạ đó là tình trạng của nền giáo dục đương thời. Những kẻ học hành như vậy, nếu có ra làm quan thì cũng chỉ là những viên quan dốt nát, hỏi làm sao rất có thể lo đời giúp nước? Tác hại của lối học sai lệch, sai trái đó gây tác hại nghiêm trọng và lâu dài vì những kẻ bất tài thường hay xu nịnh, luồn lọt để được thăng quan tiến chức, từ từ trở thành lũ sâu mọt, chỉ biết vinh thân phì gia mà quên đi lợi ích chung của non sông, dân tộc. Và lối học ấy ngày này ta gọi là học vẹt, học chỉ để đi thi, thi xong là quên hết vô nghĩa gì.

không chỉ là đưa mục đích chân chính cũng như tác dụng thực sự của việc học so với hưng thịnh non sông mà Nguyễn Thiếp còn khuyên vua Quang Trung mở hình thức học thịnh hành hơn. Làm thế nào để toàn bộ mọi người đều ý thức được việc học và rất có thể học ở bất kì đâu : “Thầy trò của phủ, huyện, những trường tư, con cháu những nhà văn võ, thuộc lại ở những trấn cựu triều, đều tùy đâu tiện đấy mà đi học”.

Về trình tự học cũng như ta học chứ vậy, phải đi từ thấp tới cao từ nhỏ tới lớn. phải ghi nhận được những chữ cái có tỏng bảng thì mới mong học được thành những chữ ghép vào với nhau “Lúc đầu học tiểu học để bồi lấy gốc. Tuần tự tiến lên học đến tứ thư, ngũ kinh, chư sử. Học rộng rồi tóm lược cho gọn, theo điều học mà làm”. rất có thể hiểu rằng muốn học rộng thì trước tiên phải học được những cái cơ sở cái nền tảng thì mới rất có thể mong làm cho kỹ năng và kiến thức của tớ sâu rộng và giúp ích cho non sông được. không những thế tác giả chỉ ra việc học và việc hanh hao phải đi đôi gắn kết với nhau, học trước rồi hành sau không thể bỏ được nếu muốn học thành tài.

sau cuối tác giả xác minh tác dụng to lớn và lâu dài của việc học so với mỗi cá thể và cho toan non sông. Họa may kẻ nhân tài mới lập được công, nhà nước nhờ thế mà vững yên. Đó mới thực là cái đạo ngày này có quan hệ tới lòng người. Xin chớ bỏ qua. Đạo học thành thì người tốt nhiều; người tốt nhiều thì triều đình ngay ngắn mà thiên hạ thịnh trị. Phương pháp học tập tốt sẽ là tiền đề để tạo ra những người có đức tài năng giúp cho non sông hưng thịnh. Người học tốt mà có đạo đức thì cũng thêm phần làm cho non sông hưng thịnh.

Như vậy rất có thể thấy Nguyễn Thiếp đã mang đến cho chúng ta một tầm hiểu biết mới về phép học. tuy vậy là bạn dạng tấu nhưng chúng ta cũng thấy được tác giả luôn luôn giữ thái độ chân thành cung kính với vua Quang Trung chứ không phải lên mặt. qua đây chúng ta thấy Nguyễn Thiếp là một vị quân thần không những tốt tài năng mà còn tồn tại đức, biết đi trước thời đại bỏ qua những trào lưu học lấy bổng lộc để thấy rõ được những tác dụng chân chính của việc học. đặc trưng sau bài này chung ta rất có thể vận dụng vào sự nghiệp học hành ngày này.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)

Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

Bài văn phân tích văn bạn dạng “Bàn luận về phép học” của Nguyễn Thiếp số 9

Từ xưa tới nay, mối tương quan ngặt nghèo giữa học và hành đã được nhiều người quan tâm, bàn luận, Học quan trọng hơn hành hay hành quan trọng hơn học? La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp đã góp một ý kiến xác đáng về vấn đề này trong bài Bàn luận về phép học: lúc đầu học tiểu học để bồi lấy gốc, tuần tự tiến lên học đến tứ thư, ngũ kinh, chư sử. Học rộng rồi tóm lược cho gọn, theo điều học mà làm. Họa may kẻ nhân tài mới lập được công, nhà nước nhờ thế mà vững yên.Ý kiến đó của ông là sự việc đúc kết kinh nghiệm sau bao năm nghiền ngẫm và vận dụng trong thực tiễn phương pháp dạy và học của Chu Tử, một bậc thầy của Nho giáo đời Tống bên Trung Quốc.

Học: là tiếp thu kỹ năng và kiến thức, hiểu biết mới từ sách vở, từ cuộc sống thường ngày xung quanh làm giàu thêm vốn tri thức của mỗi cá thể. Chúng ta rất có thể học ở trường qua sự truyền thụ của thầy cô, học ở bằng hữu; tự học qua sách vở và học ở thực tiễn đời sống. Học để làm giàu tri thức, nâng cao trình độ hiểu biết. Học để rất có thể làm chủ bạn dạng thân, làm chủ công việc của tớ và thêm phần hữu ích vào sự nghiệp chung của non sông, dân lộc… Trước hết phải học từ thấp đến cao. lúc học phải ghi nhận tóm lược kỹ năng và kiến thức cơ bạn dạng đế dễ nhớ, dễ vận dụng. Theo cách nói lúc này là ta phải ghi nhận sơ đồ hóa kỹ năng và kiến thức, biết tóm tắt nội dung văn bạn dạng đã học.

Hành: là quy trình vận dụng những kỹ năng và kiến thức đã học vào những công việc hằng ngày. Ví dụ như một bác sĩ được những kỹ năng và kiến thức tiếp thu được trong suốt quy trình giảng dạy sáu, bảy năm ở trường ĐH để vận dụng vào việc chữa bệnh cho nhân dân. Những kiến trúc sư, kĩ sư xây dựng đem kỹ năng và kiến thức đã học để thiết kế và thi công bao công trình xây dựng như nhà máy sản xuất, bệnh viện, trường học, khu vui chơi công viên… để phục vụ đời sống con người.Anh công nhân trong xưởng máy vận dụng lí thuyết để upgrade kĩ thuật, nâng cao chất lượng thành phầm. Chị nông dân vận dụng khoa học vào đồng ruộng để sở hữu được những vụ mùa bội thu… học viên vận dụng những điều thầy dạy để làm một bài toán, một bài văn… đó là hành.

Học đi đôi với hành là việc học lí thuyết và thực hành đều quan trọng và quan trọng như nhau, tuy vậy tuy vậy với nhau. Nếu học được lí thuyết dù cao siêu đến đâu chăng nữa mà không đem ra vận dụng vào thực tiễn thì việc học ấy chỉ tốn thời hạn, sức lực lao động, tiền bạc mà thôi. trái lại, hành mà không học thì hành không trôi chảy, nhầm lẫn thậm chí dẫn tới sai sót.

Mối quan hệ giữa học và hành: quản trị Hồ Chí Minh nói “Học phải đi đôi với hành. Học mà không hành thì vô ích. Hành mà không học thì hành không trôi chảy.Việc thực hành có tác dụng củng cố kỹ năng và kiến thức, khắc sâu những điều đã học. Người có học mà không biết ứng dụng những điều đã học vào thực tiễn thì việc học ấy trở thành vô ích. Sau mỗi bài học lí thuyết là bài bài tập để củng cố, sau mỗi tiết thí nghiệm thực hành là kỹ năng và kiến thức đã học được khắc sâu hơn. Nếu không tồn tại những tiết bài tập và thí nghiệm thì những điều chúng ta đã học sẽ trở thành mớ lý thuyết suông mất công dụng gì. Những kỹ năng và kiến thức đã học luôn luôn có tác dụng lý thuyết, dẫn dắt để việc thực hành được tốt hơn. Người thực hành mà không tồn tại sự dẫn dắt của học vấn thì khó có hy vọng đạt được mục đích, chẳng khác gì một người đi trong bóng đêm mà không tồn tại ánh sáng của ngọn đuốc soi đường.

Trong học tập, học viên muốn học tốt, đạt kết quả cao không những phải nắm vững bài học mà còn chăm chỉ luyện tập, rèn luyện kĩ năng làm bài thành thạo, xử lí những vấn đề, links tri thức. Trong công việc, nếu ta chỉ tuân theo thói quen, kinh nghiệm, vận dụng tri thức hạn hẹp mà không tồn tại lí thuyết soi sáng thì hiệu suất cao công việc không coa, rất có thể dẫn đến sai lầm, gây ra thiệt hại lớn. tuân theo thói quen, kinh nghiệm, tuyệt kỹ truyền đời chỉ thích thích hợp với những công việc đơn giẩn, ít đổi khác, không cần nhiều đến trí tuệ. ngày này, nền khoa học kĩ thuật phát triển cao, lượng tri thức tăng nhanh yên cầu con người không những không ngừng học tập nâng cao tri thức thức, kiện toàn bạn dạng thân mà còn phải ghi nhận hợp tác, links, thực hành thực tiễn nhiều lần để thành công trong công việc. Có làm được như vậy mới phục vụ nhu yếu được yêu cầu của thời đại.

Nếu học tập có vai trò tích lũy tri thức thì thực hành sẽ hoàn hảo nhất, xác minh tri thức ấy. Người tốt lí thuyết mà không biết vận dụng thực hành chỉ tốt nói suông, khoe khoang, sáo rỗng, thường hay gặp trở ngại, thất bại trong cuộc sống thường ngày. Người giàu sang tri thức, học tập chuyên nghiệp, thực hành kiện toàn kĩ năng thường nhã nhặn, cẩn trọng, tỉ mỉ trong công việc, dễ thành công hơn người khác. Mỗi sai lầm rất có thể sẽ phải trả giá bằng mọt sự nghiệp, đôi lúc là cả tính mệnh, thậm chí còn làm tác động đến nhiều người khác. bởi vậy, để tránh thất bại, chúng ta cần phải ghi nhận phối phối kết hợp ngặt nghèo học và hành.

Lấy việc học làm trách nhiệm bồi dưỡng tri thức nền tảng. Lấy thực hành làm trách nhiệm thực chứng, kiểm chứng lí thuyết, hoàn thiện bạn dạng thân hướng về tính hiệu suất cao trong công việc. đương nhiên, đó là một trách nhiệm khó khăn, không dễ gì hoàn thành. Thế nhưng, nếu chúng ta biết nỗ lực, phấn đấu trong thời hạn dài, không ngại vất vả, hiểm nguy thì điều nó lại hết sức đơn giản và giản dị. Học và hành là hai mặt của một vấn đề. Không thể hành vi một chiều mà rất có thể đem lại kết quả tốt đẹp. bởi vậy, không được xem nhẹ mặt nào.

xác minh học phải đi đôi với hành: thực tiễn cho thấy ngày này, phương châm học đi đôi với hành là trọn vẹn đúng. Những kỹ năng và kiến thức mà chúng ta tiếp thu được từ nhà trường, sách vở… phải được vận dụng vào thực tiễn cuộc sống thường ngày để sáng tạo ra những thành quả vật chất, tinh thần phục vụ con người. Có một phương pháp học tập tốt và đúng đắn, kết thích hợp với những thao tác thực hành chuyên nghiệp, trưởng thành và cứng cáp rằng kết quả học tập sẽ được nâng cao.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)

Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

Bài văn phân tích văn bạn dạng “Bàn luận về phép học” của Nguyễn Thiếp số 10

so với mỗi con người chúng ta việc học vô cùng quan trọng. Học giúp chúng ta tiếp thu thêm kỹ năng và kiến thức và tương lai trở nên rộng mở hơn. Bàn về vấn về ta không thể không nhắc đến bài luận về phép học của Nguyễn Thép. Trong bài này ông nêu rõ quan niệm của tớ về mục đích học thực sự là đạo đức là tri thức, để thêm phần hưng thịnh cho non sông.

đó là một phần trong bạn dạng tấu của Nguyễn thiếp gửi lên vua Quang Trung để nói lên quan điểm của tớ. thứ nhất chúng ta cần hiểu tấu là gì? Tấu là một loại văn bạn dạng của quan lại hoặc thần dân để trình diễn một ý kiến về chính sách cai trị hoặc vấn đề quan trọng của vương quốc. Mở đầu đoạn trích tác giả dùng câu châm ngôn để thấy mục đích chân chính của việc học “ Ngọc không mài không thành đồ vật, người không học không biết rõ đạo” trải qua câu nói này tác giả muốn nói lên mục đích học tập. Một viên ngọc không được mài giũa, không được trải qua quy trình tạo lắn thì mãi vẫn chỉ là một viên ngọc không tồn tại kết quả, chỉ làm đồ trang trí và giá trị của nó không được cao. cũng tương tự con người không được trải qua quy trình rèn luyện học tập để trở thành người có đạo đức có tri thức giúp ích cho xã hội được. Học ở đây không chỉ là tiếp thu kỹ năng và kiến thức mà còn học cách làm người, học cách đối nhân xử thế, học để sống tốt.

Bởi con người quan trọng nhất là phải có đạo đức, người tài năng mà không tồn tại đức thì sẽ không còn dùng được. Dưới thời phong kiến xưa theo Nho giáo, học hành thi cử đó là con đường dẫn đến chốn quan trường, là thời cơ để đấng nam nhi góp sức mình cho non sông.học tập là quy luật trong cuộc sống thường ngày. Đạo học thời xưa lấy đạo đức làm chính, đó là những cư xử trong tam cương ngũ thường thời xưa. Tác giả dùng mục đích cao siêu của việc học để soi vào thực tiễn, từ đó phê phán những biểu thị sai lệch sai trái trong xã hội đương thời gây tác hại to lớn cho vương quốc dân tộc. Ông nêu lên nền học chính truyền của ta đã bí mất thay vào đó và lối học, hòng mau danh lợi. Như vậy chúa tầm thường mà thần nịnh hót thì việc nước mất nhà tan là đương nhiên.

Học mà thiếu hiểu biết nội dung là gì chỉ chăm xem xét ý đến việc nhận được bổng lộc sau thời điểm làm quan. Không tiếp thu được kỹ năng và kiến thức lại còn đạo đức cũng không được. Vậy những con người như vậy làm quan thì non sông ngày càng đi xuống chúng trở thành những con sâu mọt đi đục khoét của cải để hưởng vinh hoa phú quý. ngày này chúng ta gọi đó là học vẹt, học chỉ để đi thi chứ không nhớ gì. Thật lãng phí thời hạn và tiền bạc. Một non sông mà mà toàn những con người học như vậy thì sẽ ngày càng đi xuống và trì trệ, không tồn tại bước phát triển. Chúng ta cần phải thay đổi cách học. Tiếp theo Nguyễn Thiếp bàn về phương pháp và nội dung học tập. Ông xin vua Quang Trung mở rộng việc học trở nên thoáng rộng, mở thêm trường lớp dạy học. Làm thế nào mà mọi việc đều phải sở hữu ý thức học và học ở bất kể đâu “ Thầy trò của những phủ huyện, trường tư, con cháu những nhà văn võ, thuộc lại ở những trấn cựu triều, đều tùy đâu tiện đấy mà học”.

Nguyễn Thiếp quả là người có tầm nhìn xa trông rộng, quan điểm của ông được nêu ra sau hai thế kỉ nhưng nó rất gắn sát chủ trương xã hội hóa giáo dục của Đảng và nhà VN hiện nay. Chúng ta đang vận dụng ý tưởng của ông vào thực tiễn. Về trình tự học thì theo ông ta phải học từ thấp đến cao từ nhỏ đến lớn, phải ghi nhận được những chữ cái trong bảng thì mới mong ghép lại được mới nhau “ lúc đầu học tiểu học để bồi làm gốc. Tuần tự rồi học đến tứ thư, ngũ kinh, chử sử. Học rộng rồi tóm lược cho gọn, theo điều học mà làm.” nói cách khác muốn học rộng biết sâu trước tiên chúng ta cần phải học cái căn bạn dạng làm gốc rễ thì sau này mới rất có thể ở mang tầm kỹ năng và kiến thức của tớ một cách tốt nhất, giúp ích được cho non sông. Còn nếu như không cái căn bạn dạng làm nền tảng mà muốn mở rộng kỹ năng và kiến thức thì rất khó và nó sẽ sai lệch đi rất nhiều cũng chính vì nó không tồn tại gốc thì làm sao mà có ngọn.

Qua đây ta rất có thể thấy được tầm hiểu biết của ông vô cùng rộng lớn, bởi ông có những cái nhìn và quan niệm vô cùng đúng đắn về việc học.. Bác hồ cũng đã dạy: học để hành, học với hành phải phải đi đôi: học mà không hành thì vô ích, hành mà không học thì hành không trôi. Vậy học là gì, hành là gì. Học là quy trình tiếp thu kỹ năng và kiến thức được đúc kết từ hàng nghìn năm trước đó. Chúng ta ở trường được học qua thầy cô, bằng hữu. học qua sách vở, đài, báo internet. Học còn làm giàu kỹ năng và kiến thức mở mang tầm hiểu biết giúp chúng ta biết nhiều không chỉ có vậy về mọi mặt của cuộc sống thường ngày giúp công việc trở nên thuận tiện và tốt đẹp hơn. Hành là quy trình trình vận dục kỹ năng và kiến thức vào thực tiễn. tương tự người bác sỹ trải qua quy trình học tập tiếp thu kỹ năng và kiến thức 6, 7 năm để sau thời điểm ra trường dùng kỹ năng và kiến thức của tớ chữa bệnh cho bệnh nhân, hay như người công nhân vận dụng kỹ năng và kiến thức và kinh nghiệm của tớ để tạo ra thành phầm tốt hơn,….

Rất nhiều những con người đang ngày ngày vận dụng kỹ năng và kiến thức của tớ vào thực tiễn. Nguyễn Thiếp xác minh “ học để hành, nghĩa là học để hành tốt hơn. Trên thực tiễn thì học rất quan trọng tuy nhiên thì nếu ta học những kỹ năng và kiến thức quá cao siêu mà không biết đem ra vận dụng thì việc học ấy trở nên tốn thời hạn, tốn tiền của mà không tồn tại kết quả thì. trái lại hành mà không học thì cũng rất khó. Nếu ta chỉ tuân theo thói quen và tùy thuộc vào kinh nghiệm của tớ thì sẽ không còn đem lại hiệu suất cao cực tốt và chậm. Và nó chỉ phù thích hợp với những công việc đơn giản và giản dị nhẹ nhàng không cần dùng đến đầu óc trí tuệ, còn những công việc khoa học kỹ thuật mong muốn những kỹ năng và kiến thức trình độ chuyên môn thì kinh nghiệm không thì không đủ cần phải được học kỹ năng và kiến thức.

Nguyễn Thiếp khi bày tỏ kiến của tớ với vua luôn luôn chân thành, nhã nhặn dùng những từ như: cầu xin, xin chớ bỏ qua,…” đồng thời thể hiện ông cũng thể hiện niềm tin của tớ vào những điều được tấu. sau cuối tác giả khẳng địng vai trò to lớn và lâu dài của việc học. Họa may kể nhân tài mới lập được công, nhờ thế nhà nước mới vững yên. Đó là mới thực là cái đạo ngày này có quan hệ tới lòng người. Xin chớ bỏ qua. Đạo học thành thì người tốt nhiều, mà người tốt nhiều thì đạo học chân chính sẽ sở hữu sức mạnh. Nếu nói theo cách hiểu thời điểm ngày hôm nay của chúng ta thì đạo học chân chính sẽ rất có thể thay đổi được con người, xã hội và giúp ích được non sông.

trải qua bài tấu của tác giả chúng ta đã học được nhiều điều về phương pháp học đúng đắn, học sao cho đúng cho thích hợp đừng lãng phí thời hạn và tiền bạc của tớ. Đừng học theo kiểu học vẹt, học đối phó, học là làm cho mình chứ đừng lười biếng xem nhẹ việc học.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)

Hình ảnh minh họa (Nguồn internet)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Check Also
Close
Back to top button